Jak Polacy kupowali prezenty w tym roku?

Chęć obdarowania najbliższych okazuje się silniejsza niż inflacja i wzrost kosztów życia, wynika z badań przeprowadzonych dla BIG InfoMonitor. Mimo spadku dochodu dyspozycyjnego, na prezenty pod świątecznym drzewkiem Polacy zamierzają wydać znacznie więcej niż w poprzednim roku. Średnia kwota, jaką przeznaczą na prezenty, wzrosła z 431 zł do 552 zł. Niemniej jednak ograniczony budżet sprawia, że poszukujemy praktycznych (71 proc.) i funkcjonalnych (58 proc.) podarunków, czasem kosztem preferencji obdarowanej osoby. Pomimo tego jesteśmy skłonni zadłużyć się na tyle, że konsekwencje przygotowań okołoświątecznych odczujemy nawet do wiosny.

Gorączka przedświątecznych zakupów

W okresie Świąt Bożego Narodzenia poszukiwanie i zakup prezentów staje się jednym z głównych punktów w agendzie większości Polaków. Aż trzy czwarte z nas planuje obdarować swoich bliskich. Barometr Providenta wskazuje, że 18,4 proc. rodaków rozpoczyna ten proces kilka miesięcy przed świętami, ale większość, bo 37 proc., odkłada zakupy na ostatnie tygodnie. Tylko 16,4 proc. czeka do samego końca lub poluje na grudniowe wyprzedaże (15,6 proc.).

Święta na kredyt

Średnia kwota, którą Polacy planują wydać na prezenty w tym roku, to 552 zł. To o 28 proc. więcej niż w poprzednim roku, chociaż jedna trzecia z nas zapowiada skromne Święta. Aż 64 proc. Polaków deklaruje, że po opłaceniu podstawowych wydatków, takich jak artykuły spożywcze czy czynsz, wydaje mniej niż przed rokiem. Niemniej jednak dla niektórych to nie wystarcza, więc sięgają po dodatkowe zadłużenie, korzystając z zakupów na raty czy odroczonych płatności BNPL. To jednak ryzykowne, gdyż konsekwencje mogą odczuwać aż do wiosny.

Badania raportu Intrum pokazują, że ponad połowa Europejczyków rozważa szersze wykorzystanie opcji "kup teraz, zapłać później" (BNPL), a 38 proc. uważa, że może być zmuszona do zaciągnięcia dodatkowego kredytu na pokrycie codziennych kosztów. W Polsce tylko 3 proc. osób, w porównaniu do 1 proc. przed rokiem, planuje finansować Wigilię zakupami z odroczonym terminem płatności.

Według badania BIG i Gleevery, 30 proc. Polaków już w tym roku skorzystało z produktów na raty lub z odroczoną płatnością (BNPL). Kumulacja takich zakupów może znacząco obciążać budżet rodzinny. Statystyki BIG InfoMonitor wskazują, że 2,7 mln Polaków ma problemy z terminowymi płatnościami, a zwiększone wydatki świąteczne przyczyniają się do narastania kłopotów finansowych.

Alternatywne pomysły na prezenty

Badania Amazona i IBRiS pokazują, że przy wyborze prezentów skupiamy się na praktyczności (58 proc.) i jakości (54 proc.). Aż 71 proc. uważa, że najlepszy prezent to ten użyteczny. Mimo to, preferencje obdarowanej osoby (35 proc.) i przekaz emocjonalny (30 proc.) schodzą na drugi plan, prawdopodobnie ze względu na ograniczenia budżetowe.

Jak można podejść do przedświątecznych wyzwań budżetowych, gdy wymarzony prezent jest poza zasięgiem finansowym? Rozwiązaniem może być wynajem. Na platformach umożliwiających wypożyczenie przedmiotów na kilka tygodni lub nawet lat, możemy wynająć wymarzony prezent z kategorii gadżetów, elektroniki użytkowej, sprzętu sportowego czy gamingowego. Przykładowo, na platformie Gleevery można wynająć ekspres do kawy, projektor czy konsolę Xbox za mniej niż 20 proc. ich wartości rynkowej na trzy miesiące. To nie tylko kreatywny pomysł, ale także sposób na zaspokojenie marzeń bliskiej osoby, oferując jej doświadczenie korzystania z produktu bez konieczności pełnej zapłaty.

Jak Polacy kupowali prezenty w tym roku?

Jakub Buga, założyciel i CEO Gleevery, podkreśla korzyści wynikające z takiego podejścia. Klienci otrzymują 1 miesiąc wynajmu gratis, co pozwala korzystać z drogich sprzętów przez cały zimowy okres, nie przekraczając budżetu 600-800 zł. To elastyczna opcja, umożliwiająca testowanie różnych produktów bez nadwyrężania domowego budżetu.

Wydać mniej na bardziej trafiony prezent

Rozsądna cena prezentu jest ważnym kryterium dla 84 proc. Polaków. W okresie przedświątecznym warto więc rozważyć różne formy nabycia i oferowania prezentów, aby doświadczenia i przedmioty były warte wydanych pieniędzy. Badanie dla BIG InfoMonitor i Gleevery pokazuje, że 73 proc. Polaków dostrzega korzyści z wynajmowania w porównaniu z posiadaniem produktów. Oferując doświadczenie korzystania z produktu zamiast samego przedmiotu, oszczędzamy koszty zakupu, a obdarowanemu - koszty amortyzacji i przechowywania. Dodatkowo dajemy możliwość naszym bliskim przetestować swoje marzenia, unikając ryzyka nietrafionego prezentu.

Wyniki raportu Finder.com wskazują, że ponad połowa Amerykanów otwiera co najmniej jeden niechciany prezent świąteczny każdego roku, a wśród pokolenia Z jest to już prawie trzy czwarte. Jakub Buga z Gleevery podpowiada, żeby uniknąć tego ryzyka, można zaoferować najbliższym możliwość przetestowania wymarzonej rzeczy, wynajmując ją na krótki okres. To pozwala uniknąć nietrafionego prezentu, a jednocześnie spełnić marzenia bliskiej osoby.

Podsumowując, Polacy przywiązują szczególną wagę do Świąt Bożego Narodzenia, a rosnące wydatki w okresie świątecznym dla niektórych mogą stanowić ryzyko dla stabilności finansowej. Korzystanie z alternatywnych form nabycia prezentów, takich jak wynajem, może dla wielu być sposobem na spełnienie marzeń bliskich bez nadmiernego obciążenia budżetu. Intensywny rozwój na polskim rynku platform oferujących wynajem pozwala nie tylko korzystać z przedmiotów bardziej ekologicznie, zgodnie z zasadami ekonomii współdzielenia, ale również elastycznie zarządzać budżetem domowym.

Informacje o Badaniach

Badanie Quality Watch "Wydatki świąteczne i Sylwestrowe Polaków” dla BIG InfoMonitor przeprowadzono w dniach 1-4 grudnia 2023, metodą CAWI wśród reprezentatywnej grupy Polaków w wieku 18+. Próba obejmowała 1078 osób.

Badanie „Polacy a ekonomia współdzielenia” zostało wykonane przez Quality Watch metodą CAWI na próbie 1065 osób w dniach 15 – 18 września 2023. Opracowany dla BIG InfoMonitor we współpracy z Gleevery, raport dotyczy wypożyczania produktów, zakupów ratalnych i stosunku do ochrony środowiska.

BIG InfoMonitor to działające od 2004 roku Biuro Informacji Gospodarczej, gromadzące i udostępniające informacje o wiarygodności płatniczej uczestników rynku. Spółka prowadzi rejestr dłużników, do którego każdy przedsiębiorca i inne upoważnione instytucje mogą wpisać firmę i konsumenta zalegającego z płatnościami oraz uzyskać informacje o ich ewentualnym zadłużeniu.

Gleevery to nowoczesna platforma operująca w obszarze nowych technologii i gospodarki cyrkularnej. Jej celem jest powszechne wdrożenie zasad ekonomii współdzielenia, wydłużenie życia produktów oraz zapewnienie szybkiego i wygodnego dostępu do produktów niezbędnych okresowo firmom i osobom prywatnym, bez konieczności ich kupowania. Platforma umożliwia wynajem różnego rodzaju przedmiotów na krótki okres, co pozwala użytkownik