Dziwnie s\u0142ysze\u0107 mi takie s\u0142owa, bo znam z do\u015bwiadczenia spos\u00f3b prowadzenia kampanii po ameryka\u0144sku. Przez ponad 20 lat by\u0142em zawodowym politycznym konsultantem w Stanach. Polskim politykom daleko jeszcze do prawdziwego ameryka\u0144skiego stylu kampanii. Jak w tek\u015bcie Davida Bowie`go – „This is not America”. Nie wystarcz\u0105 has\u0142a, baloniki, flagi i \u0142adne plakaty, \u017ceby mo\u017cna okre\u015bli\u0107 kampani\u0119, jako prowadzon\u0105 profesjonalnie. <\/p>\n
Niby jasne, a jednak…
\nPolityka opiera si\u0119 na okre\u015blonym wyborze. To, w jaki spos\u00f3b wybory s\u0105 definiowane, ustala jako\u015b\u0107 procesu politycznego. Graj\u0105 tu rol\u0119 dwie strony: partie i kandydaci oraz media. Idzie zatem o to, w jaki spos\u00f3b kandydaci komunikuj\u0105 i w jaki spos\u00f3b media relacjonuj\u0105 komunikacj\u0119 polityczn\u0105. Na tym polu \u017cadna ze stron tegorocznej kampanii prezydenckiej nie spisuje si\u0119 najlepiej. Kandydaci utkn\u0119li w b\u0142ocie, a dziennikarze zagubili si\u0119 w odnajdowaniu tego, co jest naprawd\u0119 wa\u017cne i np. pytaj\u0105, czy W\u0142odzimierz Cimoszewicz mia\u0142 intymne stosunki z Ann\u0105 Jaruck\u0105.<\/p>\n
G\u0142\u00f3wnym celem organizacji politycznej jest wygra\u0107 wybory – by to osi\u0105gn\u0105\u0107l kandydaci musz\u0105 sprawnie komunikowa\u0107 si\u0119 z wyborcami. Wa\u017cne jest jak kandydat wybierze i zorganizuje informacje dotycz\u0105ce tego, co si\u0119 dzieje i co trzeba zrobi\u0107. Informacja w kampanii nie jest dla wyborc\u00f3w faktem abstrakcyjnym. To, co otrzymuj\u0105 jest przesy\u0142an\u0105 \u015bwiadom\u0105 my\u015bl\u0105 oraz nie\u015bwiadomym wra\u017ceniem. Kandydaci musz\u0105 stosowa\u0107 komunikacj\u0119 perswazyjn\u0105, co oznacza co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko przekazywanie informacji za pomoc\u0105 \u0142adnych obrazk\u00f3w, sprytnego monta\u017cu i g\u0142adkich s\u0142\u00f3w. Kampania wyborcza jest dzia\u0142aniem dynamicznym, a wyborcy nie s\u0105 bezrozumni. My\u015bl\u0105 o tym, jaki maj\u0105 wyb\u00f3r i ucz\u0105 si\u0119 w trakcie kampanii.<\/p>\n
Potrzebna dynamika!
\nReliga potwierdza pierwsz\u0105 zasad\u0119 kampanii: my\u015blenie o kandydacie, i to my\u015blenie o nim w r\u00f3\u017cnych ramach, wp\u0142ywa na oczekiwania wobec tego kandydata. Poka\u017c\u0119 to na przyk\u0142adzie kampanii ze Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\n
Przegrana senatora Johna Glenna by\u0142a jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych niespodzianek w prawyborach demokrat\u00f3w w 1984 r. Tymczasem kampania ta jest zapomniana, szczeg\u00f3lnie przez dziennikarzy, kt\u00f3rzy wol\u0105 nie pami\u0119ta\u0107 o swoich wcze\u015bniejszych nietrafnych prognozach, wskazuj\u0105cych Glenna, jako pewnego faworyta do zwyci\u0119stwa. Tak samo polskie media bezkrytycznie ukazywa\u0142y wczesn\u0105 popularno\u015b\u0107 Religi.
\nJohn Glenn mia\u0142 powszechnie rozpoznawalne nazwisko. By\u0142 astronaut\u0105 i bohaterem narodowym. Wysokie notowania Glenna dramatycznie spad\u0142y w rozwijaj\u0105cej si\u0119 kampanii, poniewa\u017c nie przekazywa\u0142 wyborcom \u017cadnych nowych informacji o sobie. Du\u017ca liczba wyborc\u00f3w, dla kt\u00f3rych wcze\u015bniej by\u0142 faworytem, p\u00f3\u017aniej nie by\u0142a ju\u017c taka pewna, jak go oceni\u0107. <\/p>\n
Politolodzy badaj\u0105cy przebiegi kampanii wyborczych, wyja\u015bniali, \u017ce gdy ludzie zaczynali widzie\u0107 Glenna „w ramkach” prezydenta, nie mieli o nim na tyle du\u017co informacji, by skompletowa\u0107 sobie jego obraz jako lokatora Bia\u0142ego Domu. By\u0142o zbyt du\u017co r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy astronaut\u0105 a prezydentem, by wyborcy \u0142atwo dokonali ekstrapolacji. Informacje o bohaterze-astronaucie nie wystarczy\u0142y wyborcom do uzupe\u0142nienia wizerunku kompetentnego prezydenta. Zbigniew Religa mia\u0142 taki sam problem – s\u0142ynny, popularny kardiochirurg to jedna rzecz, a kompetentny prezydent rozwi\u0105zuj\u0105cy problemy kraju – druga.
\nTo wa\u017cne przypomnienie: pozytywny osobisty wizerunek nie wystarcza, by przyci\u0105gn\u0105\u0107 wyborc\u00f3w. Ten sam fenomen sta\u0142 si\u0119 udzia\u0142em Jacka Kuronia i Hanny Gronkiewicz-Waltz. Gdy wyborcy zaczynaj\u0105 my\u015ble\u0107 o kandydacie i ustala\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107, potrzebuj\u0105 czego\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko pozytywnego wizerunku osobistego. Gdy wyborcy oceniaj\u0105 kandydata jako potencjalnego prezydenta, pr\u00f3buj\u0105 wyobrazi\u0107 sobie, w jaki spos\u00f3b b\u0119dzie on sprawowa\u0107 ten urz\u0105d. Religa nigdy nie przystosowa\u0142 strategii swojej kampanii do zakomunikowania wyborcom tego, co oni chcieli wiedzie\u0107. Religa mia\u0142 racjonalnie my\u015bl\u0105cych wyborc\u00f3w, ale jego sztabowi zabrak\u0142o umiej\u0119tno\u015bci podania im nowych informacji.<\/p>\n
G\u0142osowanie strategiczne
\nWzrost i spadek poparcia kandydat\u00f3w jest powi\u0105zany ze sposobem my\u015blenia wyborc\u00f3w o cechach osoby, kt\u00f3r\u0105 chcieliby widzie\u0107 jako prezydenta. Odbija si\u0119 to na sposobie, w jaki wyborcy wykorzystuj\u0105 informacje, a tak\u017ce sposobie, w jaki media przedstawiaj\u0105 kampani\u0119. Ludzie g\u0142osuj\u0105 strategicznie. Rozwa\u017caj\u0105c alternatywne kandydatury, bior\u0105 pod uwag\u0119 swoje wyborcze sympatie, antypatie – chc\u0105 czyje\u015b przegranej, a tak\u017ce ma dla nich znaczenie fakt, kto naprawd\u0119 w tym momencie wygrywa
\nWyborcy rzeczywi\u015bcie my\u015bl\u0105 nad swoimi decyzjami. Widzia\u0142em tego efekty w 1976 r., gdy by\u0142em w sztabie wyborczym prezydenta Geralda Forda. Prawybory by\u0142y bitw\u0105 pomi\u0119dzy Ronaldem Reaganem i prezydentem Fordem. Wielu republikan\u00f3w preferowa\u0142o Reagana zar\u00f3wno z powodu cech osobistych, jak i ze wzgl\u0119du na jego pogl\u0105dy i obietnice, ale g\u0142osowa\u0142o na Forda, bo on mia\u0142 wi\u0119ksze szanse pokonania demokrat\u00f3w w listopadowych wyborach. To samo mia\u0142o miejsce w prawyborach demokrat\u00f3w. Jimmy Carter wygra\u0142 z innymi kandydatami demokrat\u00f3w i wyprzedzi\u0142 wszystkich w wy\u015bcigu o nominacj\u0119 partii. Wtedy do wy\u015bcigu wszed\u0142 gubernator Kalifornii – Jerry Brown i wygra\u0142 kolejne prawybory. Badania pokazywa\u0142y, \u017ce 30 proc. wyborc\u00f3w Browna g\u0142osowa\u0142o na niego, aby… „zatrzyma\u0107 Cartera”.
\nBadania kampanii pokazuj\u0105, \u017ce poparcie dla pewnych kandydat\u00f3w jest du\u017co wi\u0119ksze ni\u017c wynika z sonda\u017cy czy doniesie\u0144 medi\u00f3w. Wyborcy dostrzegaj\u0105 relacje \u0142\u0105cz\u0105ce kandydat\u00f3w z rozmaitymi sprawami i poszczeg\u00f3lnymi ugrupowaniami. Na przyk\u0142ad, zaraz po zwyci\u0119stwie Gary’ego Harta w New Hampshire, wyborcy otrzymali do\u015b\u0107 informacji, by wiedzie\u0107, \u017ce zwi\u0105zki zawodowe popiera\u0142y by\u0142ego wiceprezydenta Waltera Mondale’a. Badania okre\u015bla\u0142y edukacj\u0119 wyborcy. Wyborcy przychylni zwi\u0105zkom zawodowym g\u0142osowali na Mondale’a w 41 proc., a na Harta w 29 proc. za\u015b wyborcy zwiazkom nieprzychylni popierali Harta w 48 proc., a Mondale’a w 17 proc. My do\u015bwiadczamy prawie tego samego efektu, s\u0142ysz\u0105c o poparciu z Radia Maryja dla Kaczy\u0144skiego. Czy Tusk i Cimoszewicz na tym skorzystaj\u0105, zale\u017cy od retoryki ich wyst\u0105pie\u0144. Kampania Cimoszewicza jest przyk\u0142adem kampanii dynamicznej. Mimo obecnej nieskuteczno\u015bci w jej prowadzeniu, przewiduj\u0119, \u017ce Cimoszewicz i tak wygra pierwsz\u0105 tur\u0119 wybor\u00f3w.<\/p>\n
Na\u0142\u0119cz tajn\u0105 broni\u0105 Borowskiego?
\nWyst\u0105pienia Na\u0142\u0119cza bardziej szkodz\u0105 jego kandydatowi, ni\u017c mu pomagaj\u0105. Im wi\u0119cej Na\u0142\u0119cz m\u00f3wi o sprawie Cimoszewicz – Jarucka, tym bardziej odci\u0105ga wyborc\u00f3w od Cimoszewicza. Jako historyk, powinien wiedzie\u0107 jak wyci\u0105gn\u0105\u0107 wnioski z lekcji historii. Historia polityczna Ameryki pe\u0142na jest podobnych sytuacji. Na\u0142\u0119cz ma z\u0142e przes\u0142anie i m\u00f3wi o nieodpowiedniej sprawie w nieodpowiednim czasie. Im pr\u0119dzej przestanie m\u00f3wi\u0107 na ten temat i pozwoli Cimoszewiczowi, by „pokaza\u0142 prezydencki charakter”, tym pr\u0119dzej wyborcy zaczn\u0105 por\u00f3wnywa\u0107 go z innymi i by\u0107 mo\u017ce kandydat Na\u0142\u0119cza zacznie przodowa\u0107 w sonda\u017cach.
\nDo\u015bwiadczenie pokazuje, \u017ce podczas kampanii negatywne informacje osobiste mog\u0105 odci\u0105ga\u0107 umys\u0142y wyborc\u00f3w od rozwa\u017cania bardziej istotnych informacji politycznych. To znaczy, \u017ce gar\u015b\u0107 negatywnych informacji osobistych mo\u017ce zdominowa\u0107 wi\u0119ksz\u0105 dawk\u0119 wcze\u015bniejszych, pozytywnych informacji o dawniejszych osi\u0105gni\u0119ciach. Analizy medialne kandydat\u00f3w opieraj\u0105 si\u0119 tylko na rozpoznawalno\u015bci nazwiska i rankingach, a pomijaj\u0105 niestety wa\u017cno\u015b\u0107 uczenia si\u0119 wyborc\u00f3w podczas kampanii. Kiedy wyborcy widz\u0105 kandydata w nowej sytuacji, ucz\u0105 si\u0119 odr\u00f3\u017cnia\u0107 i postrzega\u0107 go r\u00f3\u017cnie w sytuacjach niewsp\u00f3\u0142miernych do akcent\u00f3w dotychczasowo kojarz\u0105cych si\u0119 z danym politykiem.<\/p>\n
K\u0142opotliwe „kwestie osobiste”
\nTen punkt ilustruje kolejny przyk\u0142ad z historii kampanii wyborczych w USA. Pracowa\u0142em w sztabie Ronalda Reagana w czasie, gdy senator Edward Kennedy by\u0142 g\u0142\u00f3wnym faworytem partii demokratycznej do otrzymania nominacji. Nastawili\u015bmy si\u0119 wi\u0119c na prowadzenie trudnej kampanii przeciwko kandydatowi reprezentuj\u0105cemu mit Kennedych. Tymczasem, ku zaskoczeniu wszystkich, kampania senatora dramatycznie si\u0119 za\u0142ama\u0142a. Jego przegran\u0105 t\u0142umaczono faktem, \u017ce nie umia\u0142 odpowiedzie\u0107 na pytanie, dlaczego chce by\u0107 prezydentem – media nie mia\u0142y lepszej teorii wyja\u015bniaj\u0105cej, dlaczego Kennedy wypad\u0142 z \u0142ask wyborc\u00f3w. Natomiast, wed\u0142ug politolog\u00f3w badaj\u0105cych fenomen kampanii po wyborach, spadek notowa\u0144 Kennedy’ego pokazuje efekt nowej perspektywy, w kt\u00f3rej stare informacje staj\u0105 si\u0119 bardzo k\u0142opotliwe. Zmianie uleg\u0142 kontekst, w kt\u00f3rym ludzie my\u015bl\u0105 o faktach ju\u017c sobie znanych. Ta sama dynamika wyborcza ma dzi\u015b miejsce w kampanii Cimoszewicza. <\/p>\n
W\u015br\u00f3d wyborc\u00f3w – demokrat\u00f3w, Kennedy konsekwentnie wyprzedza\u0142 prezydenta Cartera w sonda\u017cach 2 do 1. Tak zwany incydent Chappaquiddick (wypadek, w kt\u00f3rym zgin\u0119\u0142a towarzysz\u0105ca senatorowi asystentka) by\u0142 dobrze znany jako polityczny skandal, tragedia czy wydarzenie, ale nikt nie m\u00f3wi\u0142 o tym podczas kampanii. Spadek poparcia dla Kennedy’ego po tym, jak sta\u0142 si\u0119 on kandydatem, nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 wynikiem nowych informacji, lecz musia\u0142 wyp\u0142ywa\u0107 z fakt\u00f3w, kt\u00f3re wyborcy znali przed jego deklaracj\u0105. Liczba opinii, \u017ce k\u0142ama\u0142 w sprawie Chapaquiddick, podwoi\u0142a si\u0119. W listopadzie 1980r., dzie\u0144 przed og\u0142oszeniem jego kandydatury kontra Carterowi, Kennedy prowadzi\u0142 w sonda\u017cach 54 proc. do 20 proc. poparcia dla prezydenta. Ale ju\u017c w styczniu by\u0142 „do ty\u0142u”: 32 proc. do 46 proc. dla prezydenta, i spada\u0142 dalej – w pierwszych prawyborach w lutym do 23 proc., przeciwko 58 proc. dla Cartera. Oto, jak zmieniaj\u0105cy si\u0119 kontekst i pobudzenie do intensywnego zastanawiania si\u0119 nad kandydatem zmienia spos\u00f3b, w jaki wyborcy go oceniaj\u0105.<\/p>\n
Po zg\u0142oszeniu przez Kennedy’ego kandydatury, nast\u0105pi\u0142 w\u015br\u00f3d wyborc\u00f3w wzrost obaw, co do jego zdolno\u015bci panowania nad kryzysem. Straci\u0142 poparcie, poniewa\u017c wyborcy umie\u015bcili go w kontek\u015bcie prezydentury i \u017ale os\u0105dzili jako potencjalnego prezydenta. W przypadku Cimoszewicza s\u0105 ju\u017c nowe informacje – na temat Jaruckiej – ale to stare spowodowa\u0142y spadek poparcia. Przyczyna le\u017ca\u0142a w starych informacjach: o jego aroganckim zachowaniu przed komisj\u0105 ds. Orlenu, o aroganckim li\u015bcie do sejmowej Komisji Etyki, po\u0142\u0105czonych ze starymi wspomnieniami z czas\u00f3w, gdy by\u0142 premierem, tak\u017ce o jego szczeg\u00f3lnie aroganckiej wypowiedzi podczas powodzi w 1997r.
\nKiedy kampania Cimoszewicza przestanie m\u00f3wi\u0107 o „sprawie Jaruckiej” i da wyborcom nowe informacje, efekt rezygnacji Religi i b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo dla Kaczy\u0144skiego ze strony Radia Maryja mo\u017ce zadzia\u0142a\u0107 na jego korzy\u015b\u0107. Informacja dotycz\u0105ca Radia Maryja „nap\u0119dza” grupy elektoratu ku alternatywnemu kandydatowi. Kandydatem tym mo\u017ce by\u0107 Cimoszewicz i ma szans\u0119 nawet osi\u0105gn\u0105\u0107 wi\u0119cej ni\u017c Tusk po rezygnacji Religi. Je\u015bli sztab Cimoszewicza zastosuje si\u0119 do zasad kampanii w stylu rzeczywi\u015bcie ameryka\u0144skim, druga tura b\u0119dzie rozgrywa\u0107 si\u0119 pomi\u0119dzy Cimoszewiczem a kandydatem, kt\u00f3rego wyborcy wybior\u0105 z konserwatywnej prawicy.<\/p>\n
Gerald S. Abramczyk
\nGerald S. Abramczyk jest wieloletnim konsultantem politycznym, zar\u00f3wno ameryka\u0144skich (Ford, Reagan) jak i polskich kandydat\u00f3w na urz\u0119dy publiczne. Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c do grona ekspert\u00f3w projektu <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Media ci\u0105gle podaj\u0105, \u017ce polskie kampanie s\u0105 prowadzone „w ameryka\u0144skim stylu”. Wed\u0142ug dziennikarzy, w marcu Kaczy\u0144ski rozpocz\u0105\u0142 swoj\u0105 kampani\u0119 podobnie „do stylu ameryka\u0144skiego”, po rezygnacji Religi us\u0142yszeli\u015bmy w telewizji, \u017ce „mia\u0142o by\u0107 tak pi\u0119knie – po ameryka\u0144sku”.","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_display_header_overlay":false,"csco_singular_sidebar":"","csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_post_video_location":[],"csco_post_video_location_hash":"","csco_post_video_url":"","csco_post_video_bg_start_time":0,"csco_post_video_bg_end_time":0,"footnotes":""},"categories":[9658],"tags":[],"class_list":{"0":"post-88984","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-branding","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88984","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=88984"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88984\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88984"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=88984"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=88984"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}