Film powsta\u0142 w oparciu o porozumienie, jakie Telewizja Polska zawar\u0142a w 2004 roku z Instytutem Pami\u0119ci Narodowej – Komisj\u0105 \u015acigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Realizatorzy wykorzystuj\u0105 archiwalne – w wi\u0119kszo\u015bci niepublikowane dot\u0105d – materia\u0142y filmowe, w tym oryginalne nagrania operacyjne SB. Dzieje bezpieki przedstawiaj\u0105 historycy IPN i pracownicy archiw\u00f3w Instytutu, oraz \u015bwiadkowie wydarze\u0144 sprzed lat i ofiary represji. Po raz pierwszy na tak\u0105 skal\u0119 wykorzystano filmowe materia\u0142y operacyjne S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa.
\nHistori\u0119 bezpieki opowiadaj\u0105 czo\u0142owi historycy IPN, m.in.: prof. Andrzej Paczkowski, prof. Jerzy Eisler, dr hab. Antoni Dudek, dr hab. Jan \u017baryn, dr hab. Pawe\u0142 Machcewicz, dr S\u0142awomir Cenckiewicz, Pawe\u0142 Piotrowski, Krzysztof Madej, Jacek Paw\u0142owicz oraz dyrektorzy archiwum IPN: Bernadetta Gronek i Leszek Posto\u0142owicz oraz zast\u0119pca dyrektora aresztu \u015bledczego w Gda\u0144sku kpt. Waldemar Kowalski. <\/p>\n
W filmie przytoczono tak\u017ce wypowiedzi \u015bwiadk\u00f3w, bezpo\u015brednich uczestnik\u00f3w zdarze\u0144, ofiar represji bezpieki: Kazimierza Leskiego (AK), Marii Fieldorf-Czerskiej (c\u00f3rka gen. Fieldorfa-Nila), ks. Mariana Prusaka (kapelan wojskowy podczas II wojny \u015bw.), bpa Bronis\u0142awa Dembowskiego (b. rektor ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Marcina w Warszawie), o. Ludwika Wi\u015bniewskiego (duszpasterz akademicki), Bronis\u0142awa Wildsteina (wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel Studenckiego Komitetu Solidarno\u015bci – pierwszej niezale\u017cnej organizacji studenckiej) i Miros\u0142awa Rybickiego (cz\u0142onek Ruchu M\u0142odej Polski, wydawca prasy podziemnej). Film jest bogato ilustrowany archiwalnymi materia\u0142ami filmowymi Telewizji Polskiej i Wytw\u00f3rni Film\u00f3w Dokumentalnych i Fabularnych w Warszawie. <\/p>\n
Bezpieka pozostawi\u0142a po sobie – jak m\u00f3wi dyrektor archiwum Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, Bernadetta Gronek – ponad osiemdziesi\u0105t kilometr\u00f3w bie\u017c\u0105cych akt wytworzonych przez organa bezpiecze\u0144stwa. Tylko w Warszawie, w trzech magazynach zgromadzono z gr\u0105 dwadzie\u015bcia kilometr\u00f3w dokument\u00f3w, pozosta\u0142e stoj\u0105 na p\u00f3\u0142kach oddzia\u0142\u00f3w IPN-u ulokowanych przy siedzibach s\u0105d\u00f3w apelacyjnych. Min\u0105 lata, nim historycy zdo\u0142aj\u0105 dotrze\u0107 do ka\u017cdej z teczek Ale ju\u017c dzi\u015b mo\u017cna odtworzy\u0107 na podstawie zachowanych \u017ar\u00f3de\u0142 dzieje ubeckiego imperium. Jego g\u0142\u00f3wnym zadaniem by\u0142a likwidacja niepodleg\u0142o\u015bciowego podziemia. W latach najsilniejszego terroru, do 1956 roku, inwigilacja i represje dotkn\u0119\u0142y oko\u0142o sze\u015bciu milion\u00f3w obywateli. Trzysta tysi\u0119cy ludzi trafi\u0142o do wi\u0119zie\u0144 i oboz\u00f3w pracy, skazano na \u015bmier\u0107 co najmniej osiem tysi\u0119cy os\u00f3b. Wyroki wykonano na czterech i p\u00f3\u0142 tysi\u0105cu skazanych. Ale wi\u0119\u017aniowie marli i bez orzeczenia kary g\u0142\u00f3wnej. Z powodu chor\u00f3b, wycie\u0144czenia i bestialstwa zach\u0119canych przez nadz\u00f3r wi\u0119zienny pospolitych kryminalist\u00f3w, w zak\u0142adach karnych zmar\u0142o oko\u0142o dwudziestu pi\u0119ciu tysi\u0119cy wi\u0119\u017ani\u00f3w. Odwil\u017c 1956 roku nie trwa\u0142a d\u0142ugo. Struktury Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa, w\u0142\u0105czone do MSW, podj\u0119\u0142y na nowo bezpardonow\u0105 walk\u0119 z niepokornymi. Ostatnie sekwencje drugiego odcinka filmu ukazuj\u0105 p\u0142on\u0105ce akta. Bezpieka usi\u0142owa\u0142a ukry\u0107 swe sekrety. Nadaremnie. W zasobach IPN-u przetrwa\u0142o ponad osiemdziesi\u0105t kilometr\u00f3w teczek. Z czasem badacze dotr\u0105 do ka\u017cdej z nich.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dokument „Bezpieka – pretorianie komunizmu” jest opowie\u015bci\u0105 o 49-letnich rz\u0105dach bezpieki w strukturach komunistycznego pa\u0144stwa. Film jest pierwsz\u0105 pr\u00f3b\u0105 ca\u0142o\u015bciowego przedstawienia historii aparatu bezpiecze\u0144stwa w komunistycznym pa\u0144stwie polskim w filmie dokumentalnym. Dzi\u0119ki nowoczesnej, dynamicznej formie „Bezpieka – pretorianie komunizmu” ma szanse dotrze\u0107 do szerokiej publiczno\u015bci.","protected":false},"author":1,"featured_media":83297,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_display_header_overlay":false,"csco_singular_sidebar":"","csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_post_video_location":[],"csco_post_video_location_hash":"","csco_post_video_url":"","csco_post_video_bg_start_time":0,"csco_post_video_bg_end_time":0,"footnotes":""},"categories":[9670],"tags":[],"class_list":{"0":"post-83296","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-tv","8":"cs-entry","9":"cs-video-wrap"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83296","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=83296"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83296\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/83297"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=83296"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=83296"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=83296"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}