Pierwsze grupy t\u0142umaczy zwane fansubami (zbitek s\u0142ów od fan – wielbiciel, fanatyk i subtitles – napisy pod filmem), powsta\u0142y na pocz\u0105tku lat 80-tych, jako odpowied\u017a na pr\u0119\u017cny rozwój kinematografii azjatyckiej, a zw\u0142aszcza japo\u0144skiej (do dzi\u015b 90% zachodnich fansubów stanowi\u0105 produkcje azjatyckie). Wytwórnie z Azji, kr\u0119c\u0105ce filmy "gara\u017cowymi" metodami nie by\u0142y w stanie konkurowa\u0107 z producentami z USA i Europy. Ich filmy trafia\u0142y wi\u0119c do niszowych odbiorców (mi\u0119dzy innymi fanów kina Science Fiction), ale z racji egzotyki j\u0119zyka, w jakim zosta\u0142y nakr\u0119cone by\u0142y niezrozumia\u0142e dla wi\u0119kszo\u015bci widzów. Mi\u0142o\u015bnicy kina, którzy znali cho\u0107 troch\u0119 j\u0119zyki azjatyckie zacz\u0119li amatorsko t\u0142umaczy\u0107 swoje ulubione produkcje na u\u017cytek przyjació\u0142.<\/p>\n
Do translacji trafia\u0142y zwykle kopie filmów nagranych na kasety VHS z telewizji. Niestety, z racji trudno\u015bci jakie sprawia\u0142a edycja, powielanie (koszt wykonania jednej kopii wynosi\u0142 oko\u0142o 400 dolarów) oraz znaczna utrata jako\u015bci sprawi\u0142y, \u017ce zwykle nie wykonywano ich wi\u0119cej ni\u017c kila sztuk. Dopiero pojawienie si\u0119 nagrywarek CD a nast\u0119pnie programów P2P spowodowa\u0142o upowszechnienie si\u0119 zjawiska oraz jego ekspansj\u0119 poza USA i Europ\u0119.<\/p>\n
Dzi\u015b t\u0142umaczy mo\u017cna podzieli\u0107 na dwie grupy. Speedsuberów, zajmuj\u0105cych si\u0119 wykonywaniem bardzo szybkich (i zwykle niskiej jako\u015bci) subów oraz ekip pracuj\u0105cych w sposób, którego mog\u0142yby pozazdro\u015bci\u0107 im nawet najlepsze agencje j\u0119zykowe.<\/p>\n
W "profesjonalnych" zespo\u0142ach suberskich praca zaczyna si\u0119 od pozyskania tzw. ravów (od angielskiego s\u0142owa "rav" – "surowy", "nieobrobiony") czyli kopii filmu pozbawionej t\u0142umaczenia.<\/p>\n
Cz\u0119\u015b\u0107 z suberów zadowala si\u0119 pozyskaniem tekstów, które zosta\u0142y wcze\u015bniej opatrzone napisami poprzez z\u0142amanie zabezpiecze\u0144 p\u0142yt DVD, b\u0105d\u017a to kopiuj\u0105c plik przet\u0142umaczony przez inn\u0105 grup\u0119 i np. zast\u0119puj\u0105c napisy angielskie polskimi. Zwykle jako\u015b\u0107 t\u0142umaczenia jest wówczas bardzo niska, cz\u0119sto za spraw\u0105 "efektu g\u0142uchego telefonu" czyli powtórzenia b\u0142\u0119dów osób wcze\u015bniej opracowuj\u0105cych tekst.<\/p>\n
Lepsze grupy pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 metod\u0105 twórcz\u0105 okre\u015blan\u0105 jako Hive (ang. "rój"). Film dzielony jest na cz\u0119\u015bci, rozdawany cz\u0142onkom grupy i t\u0142umaczony (cz\u0119sto ze s\u0142uchu), a nast\u0119pnie sk\u0142adany w ca\u0142o\u015b\u0107. T\u0105 metod\u0105 pos\u0142uguje si\u0119 np. wi\u0119kszo\u015b\u0107 polskich fansuberów. Ta technika jest wprawdzie szybka, ale niestety jej efekty mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 nieprzyjemne dla odbiorcy. T\u0142umaczenie "potrafi" zmienia\u0107 si\u0119 co kilka linijek z profesjonalnego na zupe\u0142nie amatorskie, podobnie jak np. u\u017cywana terminologia czy imiona bohaterów.<\/p>\n
Najwi\u0119ksze i najlepsze grupy wybieraj\u0105 inn\u0105 metod\u0119. Prac\u0119 rozpoczynana jest przez tzw. Raw-Huntera (ang. "\u0142owca rawów") lub ca\u0142y zespó\u0142. Osoby te pozyskuj\u0105 film najcz\u0119\u015bciej wprost z wytwórni lub telewizji, zwykle w kilku sztukach. Materia\u0142 przekazywany jest osobie nazywanej encoderem, która wybiera najlepsz\u0105 kopi\u0119 i przystosowuje j\u0105 do standardowych formatów zapisu danych, a nast\u0119pnie przekazuje j\u0105 t\u0142umaczowi (prawie zawsze jest to jedna osoba, cz\u0119sto tzw. Native Speaker, maj\u0105cy kontakt z j\u0119zykiem z jakiego t\u0142umaczy od urodzenia). Po dokonaniu przek\u0142adu film trafia do tzw. timera – osoby odpowiedzialnej za wprowadzenie tekstu i jego wy\u015bwietlanie wraz z oryginalnym dialogiem. Po wykonaniu tej pracy zaczyna si\u0119 \u017cmudny okres edycji: wyg\u0142adzania b\u0142\u0119dów j\u0119zykowych i stylistycznych, wreszcie rozmieszczenie tekstu na ekranie. Na koniec film ponownie trafia do encodera – tym razem by zakodowa\u0107 napisy.<\/p>\n
Sekret du\u017cych grup polega na kontroli jako\u015bci. Jest ona zwykle prosta, lecz skuteczna: kilka osób ogl\u0105da przet\u0142umaczony film szukaj\u0105c w nim b\u0142\u0119dów. A, \u017ce w tej dzia\u0142alno\u015bci nikt nie liczy zysków ani strat, a jedyn\u0105 nagrod\u0105 jest satysfakcja, fansuberzy mog\u0105 wprowadza\u0107 dowoln\u0105 liczb\u0119 poprawek. Efektem s\u0105 cz\u0119sto filmy znacznie lepiej przet\u0142umaczone, ni\u017c zrobi\u0142yby to p\u0142atne studia.<\/p>\n
Gdy proces ten zostanie zako\u0144czony produkt trafia do dystrybucji – najcz\u0119\u015bciej której\u015b z sieci P2P. Wiele z grup jednak – zw\u0142aszcza s\u0142abych lub niezbyt licznych – pomija któr\u0105\u015b z tych faz pracy. Z drugiej strony s\u0105 te\u017c i takie, które w ci\u0105gu 24 godzin potrafi\u0105 wykona\u0107 wszystkie. Zwykle dzia\u0142aj\u0105 one dzi\u0119ki zjawisku nazywanemu w ich slangu "timezone raping" – do kolejnych faz pracy wyznaczane s\u0105 osoby zamieszkuj\u0105ce w nast\u0119puj\u0105cych po sobie strefach czasowych, dzi\u0119ki czemu grupa wirtualnie "zyskuje na czasie".<\/p>\n
Gdy zjawisko rozpowszechni\u0142o si\u0119 poza kraje zachodnie fansubing obj\u0105\u0142 g\u0142ównie produkcje ameryka\u0144skie, w mniejszym stopniu europejskie i dopiero na szarym ko\u0144cu azjatyckie. O ile bowiem na zachodzie, gdzie znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyków obcych jest stosunkowo wysoka, a ceny legalnych kopii niskie, jak na mo\u017cliwo\u015bci klientów, to w Polsce (oraz innych krajach Europy \u015arodkowej i Wschodniej) ju\u017c nie. To, oraz niska jako\u015b\u0107 polskich, legalnych t\u0142umacze\u0144 sprawi\u0142o, \u017ce wiele osób, kopiuj\u0105c internetow\u0105 mod\u0119 zaj\u0119\u0142o si\u0119 spo\u0142ecznym przek\u0142adem filmów. Drug\u0105 znacz\u0105c\u0105 ró\u017cnic\u0105 mi\u0119dzy krajami z d\u0142ug\u0105 tradycj\u0105 amatorskich przek\u0142adów, a tymi, gdzie zjawisko to jest nowo\u015bci\u0105 jest stosunek fansuberów do piractwa.<\/p>\n
Wbrew obiegowym opiniom fansubing jest sprzeczny z prawem wi\u0119kszo\u015bci rozwini\u0119tych pa\u0144stw \u015bwiata. Niemniej jednak s\u0105downictwo wielu z nich patrzy na zjawisko przez palce, odst\u0119puj\u0105c od \u015bcigania tak d\u0142ugo, a\u017c nie pojawi si\u0119 kto\u015b, kto za\u017c\u0105da obrony jego praw (najcz\u0119\u015bciej jest to w\u0142a\u015bciciel licencji). Dzi\u0119ki temu grupy mog\u0105 np. oficjalnie wyst\u0119powa\u0107 na zlotach i zjazdach fanów danego gatunku kina lub wr\u0119cz je organizowa\u0107. Fansuberzy w zamian odwdzi\u0119czaj\u0105 si\u0119 tym, \u017ce nie t\u0142umacz\u0105 produkcji, które s\u0105 rozprowadzane legalnie na terenie ich kraju i wstrzymuj\u0105 ich dystrybucje w momencie, gdy kto\u015b nab\u0119dzie do\u0144 licencje (a najpó\u017aniej w momencie, gdy produkt trafi do sklepów lub telewizji).<\/p>\n
To niepisane prawo nie jest przestrzegane na terenie Europy \u015arodkowej i Wschodniej przez obie strony. Spowodowane jest to ró\u017cnicami w przepisach powoduj\u0105c, \u017ce ZPAV (Zwi\u0105zek Producentów Audio Video) czy ZAIKS (Zwi\u0105zek Autorów i Kompozytorów Scenicznych) mo\u017ce uzna\u0107 si\u0119 reprezentantem w\u0142a\u015bciwie kogokolwiek, co jest nie do pomy\u015blenia np. w USA. Prowadzi to, do takich sytuacji, jak zamkni\u0119cie serwisu Napisy.pl, co odbi\u0142o si\u0119 szerokim echem w opinii publicznej i zosta\u0142o uznane za jedno z najwa\u017cniejszych, internetowych wydarze\u0144 roku 2007. Cho\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 dzia\u0142aj\u0105cych w Polsce grup otwarcie wspó\u0142pracuje z piratami, t\u0142umacz\u0105c filmy wydane na naszym rynku, to do tekstu dodaje adnotacj\u0119 z pro\u015bb\u0105 o usuni\u0119cie napisów z dysku w ci\u0105gu 24 godzin. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 taka jest pot\u0119piana przez wiele grup zachodnich, jako przynosz\u0105ce szkody wydawcom. Fansuberzy w krajach wysuni\u0119tych bardziej na wschód cz\u0119sto w ogóle nie przejmuj\u0105 si\u0119 jakimikolwiek zwyczajami i prawami, wprost przygotowuj\u0105c filmy do masowej, nielegalnej produkcji.<\/p>\n
Fakt, \u017ce t\u0142umaczenia fansuberskie s\u0105 masowo wykorzystywane przez piratów sprawi\u0142, \u017ce wiele firm nie \u017cyczy sobie t\u0142umaczenia ich produkcji. Z drugiej strony liczne grupy wypowiedzia\u0142y zasad\u0119 nie dotykania produktów licencjonowanych sprowokowane nasilaj\u0105c\u0105 si\u0119 na zachodzie tendencj\u0105 wykupu praw do filmów, które nast\u0119pnie w\u0119druj\u0105 do magazynów. Tarcia na linii fani – dystrybutorzy doprowadzi\u0142y do licznych spraw s\u0105dowych, których efektem jest nowa forma fansubingu. S\u0105 to tzw. grupy ZPF (czasem nazywane "Stealth" czyli "ukryte, niewidzialne"), dzia\u0142aj\u0105ce w g\u0142\u0119bokiej konspiracji. Celem ochrony swych cz\u0142onków przed procesem nie posiadaj\u0105 \u017cadnych punktów stycznych: ich cz\u0142onkowie nie znaj\u0105 si\u0119 ani w \u017cyciu realnym, ani w Internecie, nie posiadaj\u0105 te\u017c \u017cadnych punktów wspólnych spotka\u0144 w rodzaju stron lub kana\u0142ów IRC. Rozprowadzaj\u0105 swoje dzie\u0142a za pomoc\u0105 bot-ów operuj\u0105cych z cudzych (cz\u0119sto nielegalnie zchakowanych) komputerów.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Fansuby, czyli nieautoryzowane t\u0142umaczenia filmów, podobnie jak inne zjawiska epoki internetu narodzi\u0142y si\u0119 na zachodzie. Ich historia jest jednak starsza od sieci.","protected":false},"author":1,"featured_media":55275,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_display_header_overlay":false,"csco_singular_sidebar":"","csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_post_video_location":[],"csco_post_video_location_hash":"","csco_post_video_url":"","csco_post_video_bg_start_time":0,"csco_post_video_bg_end_time":0,"footnotes":""},"categories":[9676],"tags":[],"class_list":{"0":"post-55274","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-internet","8":"cs-entry","9":"cs-video-wrap"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55274","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55274"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55274\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/55275"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55274"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55274"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55274"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}