„Trudno powiedzie\u0107, jak d\u0142ugo mo\u017ce jeszcze przetrwa\u0107 tradycyjna kultura Papuasów. (…) Dawna wiedza i umiej\u0119tno\u015bci przestaj\u0105 by\u0107 potrzebne, co gorsza – s\u0105 (…) wyszydzane. Wiek XX przyniós\u0142 Papuasom rzeczywisto\u015b\u0107, w której nie jest im \u0142atwo si\u0119 odnale\u017a\u0107” – mówi\u0142 g\u0142os zza kadru, gdy kamera pokazywa\u0142a wiosk\u0119 Papuasów.<\/p>\n
Grzegorz Torzecki, 57-letni polski podró\u017cnik i fotograf, gdy us\u0142ysza\u0142 te s\u0142owa, zastyg\u0142 ze zdumienia przed telewizorem. Zosta\u0142y \u017cywcem przepisane z jego albumu „Irian Jaya – wojowników raj utracony”. \u017beby go napisa\u0107, sp\u0119dzi\u0142 trzy miesi\u0105ce w Indonezji. Nikt Torzeckiego nie prosi\u0142 o zgod\u0119 na wykorzystanie ksi\u0105\u017cki. Podró\u017cnik pozwa\u0142 TVP do s\u0105du, domagaj\u0105c si\u0119 20 tys. z\u0142 odszkodowania.<\/p>\n
Autorem reporta\u017cu „Kr\u0119cone w\u0142osy” by\u0142 Krzysztof Rogala, by\u0142y korespondent „Wiadomo\u015bci” w Szwajcarii. W \u015brodowisku dziennikarskim posta\u0107 s\u0142ynna. Dwa lata temu, kiedy Samoobrona próbowa\u0142a przeforsowa\u0107 jego kandydatur\u0119 na jedno z kluczowych stanowisk w TVP, Dziennik, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na pracowników TVP, zarzuca\u0142, \u017ce Rogala „notorycznie nadawa\u0142 korespondencje z ró\u017cnych miejsc na \u015bwiecie, a\u017c pojawi\u0142o si\u0119 pytanie, czy on w ogóle w tych miejscach jest”.<\/p>\n
I tak Rogala, relacjonuj\u0105c wybory w Algierii, mia\u0142 nagle wypali\u0107: „Przepraszam, ale nie mog\u0119 mówi\u0107. Naprzeciwko mnie stoi oddzia\u0142 algierskiej armii, który mierzy do mnie z karabinów”. Z kolei podczas jednej z po\u0142udniowoameryka\u0144skich pielgrzymek Jana Paw\u0142a II Rogala nadawa\u0142, \u017ce jad\u0142 \u015bniadanie z Ojcem \u015awi\u0119tym i \u017ce Papie\u017c przesy\u0142a pozdrowienia dla zespo\u0142u „Wiadomo\u015bci”. Rogala za tekst pozwa\u0142 Dziennik do s\u0105du. Proces trwa.<\/p>\n
W trakcie procesu z Torzeckim Rogala, który nie jest ju\u017c dziennikarzem TVP, t\u0142umaczy\u0142 \u017ce otrzyma\u0142 fragmenty ksi\u0105\u017cki z informacj\u0105, \u017ce „nie pochodz\u0105 one z polskich \u017aróde\u0142 i mog\u0119 swobodnie z nich korzysta\u0107”. Od kogo? W s\u0105dzie wpierw mówi\u0142, \u017ce od „pewnej instytucji”, potem mia\u0142 dosta\u0107 je od pracowników MSZ Indonezji, a jeszcze pó\u017aniej – od pracowników polskiej ambasady w D\u017cakarcie.<\/p>\n
TVP proces przegra\u0142, cho\u0107 trwa\u0142o to pi\u0119\u0107 lat. Wyrok zapad\u0142 w kwietniu. Zgodnie z nim podró\u017cnik dostanie 1,7 tys. z\u0142 (2,8 tys. z\u0142 razem z odsetkami) odszkodowania oraz przeprosiny.<\/p>\n
A zdaniem s\u0105du dzia\u0142ania TVP nie by\u0142y zawinione i nie pozbawi\u0142y podró\u017cnika „mo\u017cliwo\u015bci wykonania w\u0142asnego filmu telewizyjnego na temat, którego dotyczy\u0142 jego album »Irian Jaya – wojowników raj utracony «, a tym samym nie pozbawi\u0142o go dochodu ze swej zawodowej dzia\u0142alno\u015bci”. W uzasadnieniu wyroku mo\u017cna przeczyta\u0107, \u017ce TVP zadeklarowa\u0142a nawet, \u017ce jest zainteresowana koprodukcj\u0105 takiego filmu. Torzecki jest oburzony. – Po op\u0142aceniu adwokata mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce straci\u0142em na tym wszystkim 1,5 tys. z\u0142. W Polsce po prostu op\u0142aca si\u0119 kra\u015b\u0107 – twierdzi podró\u017cnik.<\/p>\n