– Mamy ju\u017c statut, regulamin i wybrane w\u0142adze. Teraz rejestrujemy si\u0119 w s\u0105dzie, nast\u0119pnie skierujemy wniosek do Ministerstwa Kultury – mówi Daniel Za\u0142uski, prezes Stowarzyszenia Lektorów RP. Wed\u0142ug niego organizacja zacznie dzia\u0142a\u0107 za blisko pó\u0142 roku. Wiceprezesem zosta\u0142 Stanis\u0142aw Olejniczak, którego g\u0142os znamy z takich filmów jak „Forrest Gump” czy „Gladiator”.<\/p>\n
Jeszcze do niedawna lektorzy musieli si\u0119 zadowoli\u0107 pieni\u0119dzmi z tytu\u0142u umów o dzie\u0142o i nie dostawali dodatkowych wynagrodze\u0144 z tytu\u0142u kolejnych emisji filmów czy reklam z ich udzia\u0142em. Jednak ubieg\u0142oroczna nowelizacja prawa autorskiego poszerzy\u0142a grup\u0119 zawodów uprawnionych do tantiem o scenografów, t\u0142umaczy, choreografów oraz w\u0142a\u015bnie lektorów.<\/p>\n
T\u0142umaczom uda\u0142o si\u0119 nawi\u0105za\u0107 wspó\u0142prac\u0119 z ZAiKS (Zwi\u0105zek Autorów i Kompozytorów Scenicznych), a aktorom dubbingowym z ZASP (Zwi\u0105zek Artystów Scen Polskich). Próby lektorów zako\u0144czy\u0142y si\u0119 jednak niepowodzeniem, bo – jak twierdz\u0105 – \u017cadna z dzia\u0142aj\u0105cych organizacji reprezentuj\u0105ca twórców nie by\u0142a tym zainteresowana.<\/p>\n
Na spotkaniu za\u0142o\u017cycielskim stowarzyszenia lektorów, które tydzie\u0144 temu odby\u0142o si\u0119 w Warszawie, pojawi\u0142o si\u0119 30 osób, ale w ci\u0105gu kilku dni podania o przyj\u0119cie z\u0142o\u017cy\u0142o blisko 20 kolejnych osób. – Nie jest nas du\u017co. Podejrzewam, \u017ce w Polsce pracuje mniej ni\u017c setka zawodowych lektorów \u017cyj\u0105cych wy\u0142\u0105cznie z czytania – mówi Maciej Szklarz, którego g\u0142os miliony Polaków znaj\u0105 z codziennego ogl\u0105dania „Teleexpressu”.<\/p>\n
Lektorzy chc\u0105 zawalczy\u0107 o tantiemy nie tylko z tytu\u0142u emisji programów, filmów i reklam w stacjach telewizyjnych i radiowych, ale równie\u017c z tytu\u0142u wydania filmów na p\u0142ytach DVD, w tym tych sprzedawanych wraz z gazetami. Ich stowarzyszenie przekonuje, \u017ce jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 nie uszczupli bud\u017cetów spó\u0142ek medialnych. – Wszystko wskazuje na to, \u017ce je\u015bli otrzymamy licencj\u0119 resortu kultury, to zaczniemy dzia\u0142a\u0107 ju\u017c na gruncie znowelizowanego prawa autorskiego, które przechodzi obecnie proces uzgodnie\u0144 mi\u0119dzyresortowych – podkre\u015bla Za\u0142uski.<\/p>\n
– Wszystko zale\u017cy od tego, czy obecny projekt noweli b\u0119dzie zawiera\u0142 stawki maksymalne, które media b\u0119d\u0105 p\u0142aci\u0107 z tytu\u0142u wykorzystania utworów artystycznych. Je\u015bli tak b\u0119dzie, to stowarzyszenia twórców po prostu podziel\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 pieni\u0119dzmi mediów. Ale na razie takiego zapisu nie ma w projekcie – mówi Józef Birka, cz\u0142onek rady nadzorczej Polsatu. Media prywatne deklaruj\u0105, \u017ce s\u0105 gotowe p\u0142aci\u0107 twórcom tantiemy w wysoko\u015bci 3 proc. przychodów rocznie.<\/p>\n
– Przepisy prawa autorskiego nie rozstrzygaj\u0105 jednoznacznie sytuacji lektora. Prawo do tantiem jest uzale\u017cnione od tego, czy lektor wniós\u0142 „artystyczny” wk\u0142ad w powstanie utworu. O ile kwestia tantiem nie budzi w\u0105tpliwo\u015bci przy dubbingu, o tyle wydaje si\u0119, \u017ce co do zasady wk\u0142ad lektora nie b\u0119dzie mia\u0142 charakteru artystycznego, tym samym prawo do tantiem nie b\u0119dzie mu przys\u0142ugiwa\u0107. W szczególnych sytuacjach mo\u017cliwe jest jednak odst\u0119pstwo od tej regu\u0142y – mówi Iwona Radziszewska, rzeczniczka resortu kultury.<\/p>\n