specjalista od sztucznej inteligencji, logiki rozmytej i systemów informacyjnych.<\/p>\n
Nied\u0142ugo mo\u017cna b\u0119dzie sko\u0144czy\u0107 szko\u0142\u0119 \u015bredni\u0105, nie otwieraj\u0105c \u017cadnej ksi\u0105\u017cki. Dwadzie\u015bcia lat temu by\u0142o to mo\u017cliwe bez otwierania komputera. W ci\u0105gu paru dziesi\u0119cioleci technologia komputerowa i internet przeobrazi\u0142y podstawy wiedzy, informacji i edukacji.<\/p>\n
Dzi\u015b na twardym dysku laptopa mie\u015bci si\u0119 wi\u0119cej ksi\u0105\u017cek ni\u017c w ksi\u0119garni z 60 tys. tytu\u0142ów. Liczba stron sieci przekroczy\u0142a podobno 500 miliardów – do\u015b\u0107, by wype\u0142ni\u0107 dziesi\u0119\u0107 nowoczesnych samolotów transportowych odpowiedni\u0105 liczb\u0105 500-stronicowych, pó\u0142kilogramowych ksi\u0105\u017cek.<\/p>\n
Analogie uwidoczniaj\u0105 ogrom eksplozji informacyjnej i zwi\u0105zane z ni\u0105 zagro\u017cenia. Jedynym instrumentem pozwalaj\u0105cym \u017ceglowa\u0107 po tym oceanie informacji s\u0105 wyszukiwarki internetowe, których nie nale\u017cy myli\u0107 z takim czy innym oprogramowaniem, kolejnym guzikiem do naciskania pozwalaj\u0105cym zlokalizowa\u0107 najbli\u017csz\u0105 pizzeri\u0119. Wyszukiwarki s\u0105 najpot\u0119\u017cniejszym narz\u0119dziem dystrybucji informacji, bogactwa i – owszem – dezinformacji.<\/p>\n
Kiedy my\u015blimy o przegl\u0105daniu sieci, pierwszy przychodzi nam do g\u0142owy rzecz jasna Google. Nie ma przesady w stwierdzeniu, \u017ce to on uczyni\u0142 internet tym, czym jest dzi\u015b. Na Google wykszta\u0142ci\u0142o si\u0119 nowe pokolenie odmienne od pokolenia rodziców. Najlepiej doceni\u0107 to mo\u017ce pokolenie wy\u017cu demograficznego, które rock and rolla pozna\u0142o jako dzieci, a Google jako rodzice.<\/p>\n
Dzia\u0142anie Google opiera si\u0119 na algorytmach statystycznych. Ale wykorzystuj\u0105ce je narz\u0119dzia nie zwracaj\u0105 uwagi na jako\u015b\u0107 informacji – po prostu dlatego, \u017ce informacja warto\u015bciowa nie zawsze jest najpopularniejsza i na odwrót. Mo\u017cemy dowolnie d\u0142ugo gromadzi\u0107 statystyki, lecz nie oczekujmy, \u017ce dadz\u0105 cokolwiek ponad to, do czego s\u0142u\u017c\u0105.<\/p>\n
Systemy gromadzenia statystyk dzia\u0142aj\u0105 retrospektywnie. Potrzebuj\u0105 czasu na sporz\u0105dzenie odsy\u0142aczy i na ich zebranie. Dlatego nowe publikacje i cz\u0119sto zmieniaj\u0105ce zawarto\u015b\u0107 strony dynamicznie s\u0105 poza zasi\u0119giem instrumentów pomiaru popularno\u015bci, a przegl\u0105danie takiego materia\u0142u nara\u017cone jest na wszelkie techniki manipulacji.<\/p>\n
Przyk\u0142adowo, dzi\u0119ki niedoskona\u0142o\u015bci obecnych metod przegl\u0105dania sieci powsta\u0142a nowa ga\u0142\u0105\u017a technik optymalizacji (pozycjonowania) wyszukiwania – chodzi o podwy\u017cszanie rankingu stron w wykorzystuj\u0105cych kryterium popularno\u015bci wyszukiwarkach typu Google. To przemys\u0142 id\u0105cy w miliardy dolarów. Kto ma wi\u0119cej pieni\u0119dzy, mo\u017ce wywindowa\u0107 swoj\u0105 stron\u0119 wy\u017cej od innych, lepszych, bardziej godnych zaufania. Nigdy od czasu powstania Google jako\u015b\u0107 informacji nie by\u0142a tak podatna na komercjalizacj\u0119.<\/p>\n
Okre\u015blona dzia\u0142aniem wyszukiwarek jako\u015b\u0107 informacji zadecyduje o przysz\u0142o\u015bci ludzko\u015bci, ale zapewnienie jako\u015bci wymaga\u0107 b\u0119dzie rewolucyjnego podej\u015bcia, prze\u0142omu technologicznego oznaczaj\u0105cego wyj\u015bcie poza statystyk\u0119. Ta rewolucja trwa – nazywa si\u0119 technologi\u0105 semantyczn\u0105.<\/p>\n
Pomys\u0142 polega na tym, \u017ceby nauczy\u0107 komputery, jak funkcjonuje \u015bwiat. Kiedy np. komputer napotka s\u0142owo bill, musi wiedzie\u0107, \u017ce ma ono po angielsku 15 znacze\u0144. Kiedy napotka sformu\u0142owanie kill the bill, wywnioskuje, \u017ce bill mo\u017ce w tym kontek\u015bcie oznacza\u0107 jedynie projekt ustawy, a kill jej „uwalenie”.<\/p>\n
Z kolei kill bill mo\u017ce by\u0107 tylko tytu\u0142em filmu Tarantino. Taki ci\u0105g wnioskowa\u0144 pozwoli w ko\u0144cu uchwyci\u0107 i odda\u0107 precyzyjne znaczenie ca\u0142ych fraz i fragmentów tekstu.<\/p>\n
Osi\u0105gni\u0119cie takiego poziomu sprawno\u015bci w ujmowaniu j\u0119zyków w komputerowe algorytmy wymaga stworzenia pewnej ontologii. Nie sprowadza si\u0119 ona do s\u0142ownika znacze\u0144 i synonimów. Jest map\u0105 powi\u0105zanych poj\u0119\u0107 i znacze\u0144 odzwierciedlaj\u0105c\u0105 relacje takie jak mi\u0119dzy poj\u0119ciami bill i kill.<\/p>\n
Zbudowanie ontologii obejmuj\u0105cej ca\u0142\u0105 wiedz\u0119 \u015bwiata jest ogromnym przedsi\u0119wzi\u0119ciem wymagaj\u0105cym kompetencji i wysi\u0142ku porównywalnego z tym, jakiego wymaga stworzenie wielotomowej encyklopedii. Ale jest wykonalne. Podj\u0119\u0142y si\u0119 tego liczne firmy z ca\u0142ego \u015bwiata, m.in. Hakia, Cognition Search i Lexxe. Wkrótce ujrzymy efekty.<\/p>\n
Jak technologia semantyczna rozwi\u0105\u017ce problem jako\u015bci informacji? Odpowied\u017a jest prosta – dzi\u0119ki precyzji. Kiedy komputery osi\u0105gn\u0105 semantyczn\u0105 precyzj\u0119 w obs\u0142udze j\u0119zyków naturalnych, jako\u015b\u0107 informacji nie b\u0119dzie musia\u0142a zamieni\u0107 si\u0119 w ilo\u015b\u0107, zanim – inaczej ni\u017c dzi\u015b w sieci – dotr\u0105 one do u\u017cytkownika ko\u0144cowego.<\/p>\n
Technologia semantyczna proponuje inne gwarancje jako\u015bci – wykrywa bogactwo i powi\u0105zania poj\u0119ciowe w danym tek\u015bcie. Je\u015bli pojawia si\u0119 zdanie w rodzaju: Bush killed the last bill in the Senate (Bush uwali\u0142 ostatni\u0105 ustaw\u0119 w Senacie), czy reszta tekstu zawiera podobne poj\u0119cia? Czy mo\u017ce ta strona to spam, w którym popularne zdanka towarzysz\u0105 reklamom? Technologia semantyczna umie to odró\u017cni\u0107.<\/p>\n
Cz\u0142owiek czyta z ograniczon\u0105 szybko\u015bci\u0105 (200-300 s\u0142ów na minut\u0119). Wobec ogromu dost\u0119pnych informacji skuteczne decyzje wymagaj\u0105 dzi\u015b zastosowania technologii semantycznej w ka\u017cdym obszarze selekcjonowania wiedzy. Nie mo\u017cemy pozostawi\u0107 wiedzy na \u0142asce statystyk popularno\u015bci i pieni\u0119dzy.<\/p>\n