Laser o d\u0142ugo\u015bci 3,4 km b\u0119dzie pierwszym tak unikatowym w Europie i drugim na \u015bwiecie. Naukowcy zapowiadaj\u0105, \u017ce zrewolucjonizuje on nauk\u0119, m.in. medycyn\u0119, a tak\u017ce farmakologi\u0119, nanotechnologi\u0119 i energetyk\u0119. Warto\u015b\u0107 projektu, w który zaanga\u017cowanych jest 12 pa\u0144stw, to ponad miliard euro.<\/p>\n
– Nasi in\u017cynierowie z Politechniki Wroc\u0142awskiej, z Wroc\u0142awskiego Parku Technologicznego s\u0105 bezpo\u015brednio zaanga\u017cowani w jeden z najbardziej prze\u0142omowych projektów – powiedzia\u0142a prof. Barbara Kudrycka, minister nauki i szkolnictwa wy\u017cszego, podczas uroczysto\u015bci uruchomienia polskich urz\u0105dze\u0144 niezb\u0119dnych do funkcjonowania lasera.<\/p>\n
Aby zapewni\u0107 elektronom wymagan\u0105 energi\u0119, akcelerator musi pracowa\u0107 w temperaturze bliskiej zeru absolutnemu. Polacy dostarczyli lini\u0119 kriogeniczn\u0105 i dwa kriostaty, które to umo\u017cliwi\u0105. Dzi\u0119ki temu naukowcy b\u0119d\u0105 mogli operowa\u0107 w temperaturze minus 271° C, czyli ni\u017cszej ni\u017c w przestrzeni kosmicznej. Minister nauki podkre\u015bli\u0142a, \u017ce jest to inwestycja w technologie, które pozwol\u0105 prowadzi\u0107 najbardziej zaawansowane badania na \u015bwiecie.<\/p>\n
– Dzi\u0119ki temu zyskujemy know how, jeste\u015bmy w mi\u0119dzynarodowych zespo\u0142ach. Polscy fizycy równie\u017c mog\u0105 tutaj testowa\u0107 i prowadzi\u0107 w\u0142asne badania – zaznacza prof. Barbara Kudrycka.<\/p>\n
Prof. Massimo Altarelli, dyrektor zarz\u0105dzaj\u0105cy projektu XFEL (X-ray Free Elektron Laser), podkre\u015bla wk\u0142ad polskich naukowców i przedsi\u0119biorców, którzy dostarczyli urz\u0105dzenia. I wyja\u015bnia na czym polega wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 lasera.<\/p>\n
– Pozwoli przeprowadza\u0107 eksperymenty, które do tej pory nie by\u0142y mo\u017cliwe. Dzi\u0119ki niemu b\u0119dzie mo\u017cna zidentyfikowa\u0107 po\u0142o\u017cenie atomów. Gdy mówimy o reakcjach chemicznych, znamy pocz\u0105tkow\u0105 pozycj\u0119 cz\u0105steczek ulegaj\u0105cych przekszta\u0142ceniu i znamy ko\u0144cowy produkt. Ale tak naprawd\u0119 nie wiemy, co dzieje si\u0119 pomi\u0119dzy. Mamy nadziej\u0119, \u017ce b\u0119dziemy w stanie zrobi\u0107 film, który poka\u017ce nam, w jaki sposób ten proces post\u0119puje – t\u0142umaczy w rozmowie z Agencj\u0105 Informacyjn\u0105 Newseria prof. Massimo Altarelli.<\/p>\n
Laser b\u0119dzie mierzy\u0142 3,4 km i znajdzie si\u0119 w podziemnym tunelu o d\u0142ugo\u015bci 5,8 km. To pozwoli na generowanie dziesi\u0105tek tysi\u0119cy razy na sekund\u0119 ultrakrótkich impulsów \u015bwiat\u0142a. Ich nat\u0119\u017cenie b\u0119dzie miliardy razy przewy\u017csza\u0142o intensywno\u015b\u0107 wi\u0105zek emitowanych przez najlepsze konwencjonalne lasery. Umo\u017cliwi to np. zobrazowanie szczegó\u0142owej struktury wirusów, a nawet filmowanie przebiegu reakcji chemicznych. To ma doprowadzi\u0107 do prze\u0142omu w zakresie medycyny, farmakologii, chemii, materia\u0142oznawstwa, nanotechnologii, energetyki i elektroniki.<\/p>\n
Polski wk\u0142ad – w wi\u0119kszo\u015bci my\u015bl i produkcja<\/p>\n
Laser XFEL powstaje przy udziale 12 pa\u0144stw (Niemiec, Rosji, Danii, Francji, Grecji, W\u0119gier, W\u0142och, S\u0142owacji, Hiszpanii, Szwecji, Szwajcarii i Polski). Jego budowa rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 2009 roku i ma zako\u0144czy\u0107 si\u0119 w 2015 roku.<\/p>\n
– Powstaje jedno z najbardziej zaawansowanych technologicznie urz\u0105dze\u0144 badawczych na \u015bwiecie. I to, \u017ce mamy udzia\u0142 w jego budowie powoduje, \u017ce polscy naukowcy b\u0119d\u0105 mogli przeprowadza\u0107 tu eksperymenty – mówi prof. Grzegorz Wrochna, dyrektor Narodowego Centrum Bada\u0144 J\u0105drowych „\u015awierk”.<\/p>\n
To nie jedyna korzy\u015b\u0107, jak\u0105 Polska ma z udzia\u0142u z tym projekcie. Ju\u017c dzi\u015b krajowe instytuty badawcze i firmy korzystaj\u0105 z nigo, poniewa\u017c maj\u0105 dost\u0119p do najnowocze\u015bniejszych technologii opracowanych tylko dla tego urz\u0105dzenia. Ta wiedza mo\u017ce zosta\u0107 wykorzystana np. przy budowie polskiego lasera Polfel. Jest te\u017c aspekt finansowy.<\/p>\n
– Spo\u015bród ponad 20 milionów euro, które Polska inwestuje w to urz\u0105dzenie, ju\u017c 16 mln euro zosta\u0142o przypisanych do wk\u0142adu rzeczowego. To oznacza, \u017ce dostarczamy nie gotówk\u0119, tylko urz\u0105dzenia wyprodukowane w Polsce i pieni\u0105dze zostaj\u0105 w kraju – informuje prof. Grzegorz Wrochna.<\/p>\n
Koszt ca\u0142ego projektu opiewa na ponad miliard euro. Wk\u0142ad Polski wynosi 28,8 milionów euro. Z kolei cz\u0119\u015b\u0107, któr\u0105 wykona\u0142a Politechnika Wroc\u0142awska to ok. 2,5 miliona euro.<\/p>\n
– Politechnika Wroc\u0142awska w roku 2007 zadeklarowa\u0142a ch\u0119\u0107 zaprojektowania instalacji kriogenicznej, s\u0142u\u017c\u0105cej do testowania wn\u0119k rezonansowych, a nast\u0119pnie wzi\u0119\u0142a na siebie odpowiedzialno\u015b\u0107 za prawid\u0142owe wykonanie tej instalacji. Wi\u0119c by\u0142 to zarówno wk\u0142ad intelektualny polegaj\u0105cy na wykonaniu bada\u0144 i projektu technicznego, jak i równie\u017c nadzór technologiczny i wykonawczy nad instalacj\u0105 i uruchomieniem jej w Hamburgu – mówi prof. Maciej Chorowski, dziekan Wydzia\u0142u Mechaniczno-Energetycznego Politechniki Wroc\u0142awskiej.<\/p>\n
Polscy naukowcy bardziej wiarygodni<\/p>\n
Udzia\u0142 w budowie tego zaawansowanego technologiczne urz\u0105dzenia ju\u017c dzi\u015b otwiera przed polskimi naukowcami nowe drzwi.<\/p>\n
– Do tej pory nie mieli\u015bmy referencji i nie mogli\u015bmy udowodni\u0107, \u017ce tego typu projekty ju\u017c zosta\u0142y przez zrealizowane. Najtrudniejsze by\u0142o wi\u0119c przekonanie naszych partnerów w XFEL, \u017ce produkt dostarczony z Polski b\u0119dzie niezawodny. Trudnym zadaniem by\u0142o równie\u017c wykonanie projektu, dlatego \u017ce zderzyli\u015bmy si\u0119 z dziedzin\u0105, gdzie nie ma jasnych procedur, nie ma opracowanych wszystkich równa\u0144. Tutaj trzeba pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 zarówno do\u015bwiadczeniem, jak i intuicj\u0105. Bardzo trudny okaza\u0142 si\u0119 monta\u017c i instalacja tej aparatury w Hanowerze – wyja\u015bnia prof. Maciej Chorowski.<\/p>\n
Ta inwestycja da\u0142a „impuls popytowy, który zosta\u0142 ulokowany w naszej gospodarce”. Dzi\u0119ki temu projektowi firmy otrzyma\u0142y zamówienia na trudne, zaawansowane technologicznie urz\u0105dzenia.<\/p>\n
– Politechnika Wroc\u0142awska, jak i przedsi\u0119biorstwa z ni\u0105 wspó\u0142pracuj\u0105ce uzyska\u0142y doskona\u0142e referencje. Dlatego, \u017ce to urz\u0105dzenie stanowi dla nas \u015bwietn\u0105 wizytówk\u0119 otwieraj\u0105ca nam drzwi w innych laboratoriach – zapewnia profesor.<\/p>\n
Politechnika ju\u017c prowadzi rozmowy z laboratorium FAIR w Darmstadt, gdzie zamierza dostarczy\u0107 podobne urz\u0105dzenia, ale na znacznie wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119.<\/p>\n
– Chcemy 10-krotnie zwi\u0119kszy\u0107 zakres dostawy. Prowadzimy te\u017c rozmowy z ITER, organizacj\u0105 buduj\u0105ca reaktor termonuklearny we Francji, aby równie\u017c tam zosta\u0142y dostarczone kriogeniki z Polski. Równie\u017c jeste\u015bmy ju\u017c wiarygodnym partnerem dla laboratoriów i przedsi\u0119biorstw z Indii, które chc\u0105 z nami wspó\u0142pracowa\u0107. \u0141\u0105cz\u0105c ich dynamik\u0119 wzrostu z naszymi kompetencjami in\u017cynierskimi mamy szanse na otwieranie zupe\u0142nie nowych rynków np. w Japonii – informuje prof. Maciej Chorowski.<\/p>\n
Polscy naukowcy chc\u0105 z Hindusami projektowa\u0107, a nast\u0119pnie produkowa\u0107 urz\u0105dzenia, które b\u0119d\u0105 montowane w reaktorze termonuklearnym ITER. Maj\u0105 one zosta\u0107 dostarczone w ramach hinduskiego wk\u0142adu rzeczowego.<\/p>\n
– Jednak Indie nie posiadaj\u0105 wszystkich niezb\u0119dnych technologii i kompetencji, w zwi\u0105zku z czym tworz\u0105 konsorcja z nami. Wspó\u0142pracuj\u0105 z Politechnik\u0105 Wroc\u0142awsk\u0105, z firmami , które wykona\u0142y urz\u0105dzenia kriogeniczne dla XFEL – t\u0142umaczy prof. Maciej Chorowski.<\/p>\n
Obecnie trwa tworzenie konsorcjum oraz ustalenia dotycz\u0105ce podzia\u0142u pieni\u0119dzy i zakresu zada\u0144.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Polacy dostarczyli zaawansowanych technologicznie urz\u0105dze\u0144, które s\u0105 niezb\u0119dne do funkcjonowania lasera na swobodnych elektronach (XFEL), powstaj\u0105cego pod Hamburgiem.","protected":false},"author":1,"featured_media":2527,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_display_header_overlay":false,"csco_singular_sidebar":"","csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_post_video_location":[],"csco_post_video_location_hash":"","csco_post_video_url":"","csco_post_video_bg_start_time":0,"csco_post_video_bg_end_time":0,"footnotes":""},"categories":[9662],"tags":[],"class_list":{"0":"post-2526","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-badania","8":"cs-entry","9":"cs-video-wrap"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2526","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2526"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2526\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2527"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2526"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2526"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2526"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}