Nie od dzi\u015b wiadomo, \u017ce czysto\u015b\u0107 j\u0119zyka jest w Polsce spraw\u0105 wagi pa\u0144stwowej. Wychodz\u0105c z tego za\u0142o\u017cenia Polacy próbuj\u0105 t\u0142umaczy\u0107 niemal wszystko, nawet to, co powszechnie uchodzi za nieprzet\u0142umaczalne. W szczególno\u015bci upodobali\u015bmy sobie np. t\u0142umaczenia serialowych tytu\u0142ów.<\/p>\n
W wi\u0119kszo\u015bci wypadków, efekty s\u0105 albo \u017cenuj\u0105co \u015bmieszne, albo w ogóle ich nie ma, poniewa\u017c widzowie i tak u\u017cywaj\u0105 tytu\u0142u oryginalnego. Niezbyt udane t\u0142umaczenia nie musz\u0105 by\u0107 nawet bardzo \u015bmieszne, czy g\u0142upie, wystarczy, \u017ce b\u0119d\u0105 dos\u0142own\u0105 kalk\u0105 j\u0119zykow\u0105, jak to si\u0119 sta\u0142o na przyk\u0142ad w przypadku „Kalifornizacji” („Californication”).<\/p>\n
T\u0142umaczeniowy ambaras nie dotyczy, oczywi\u015bcie, tylko seriali. Spektakularne lingwistyczne upadki zaliczali równie\u017c t\u0142umacze tytu\u0142ów filmowych, chocia\u017cby nazywaj\u0105c polsk\u0105 wersj\u0119 „Dirty Dancing” – „Wiruj\u0105cym seksem”.<\/p>\n
Tytu\u0142y serialowe s\u0105 jednak zdecydowanie najbardziej poszkodowanymi ofiarami j\u0119zykowych transformacji, w wyniku których polscy widzowie, zamiast „Hung” (HBO) ogl\u0105daj\u0105 „Wyposa\u017conego”, a zamiast „Royal Pains” (TVP) – „Bananowego doktora”.<\/p>\n
Tak widowiskowych translatorskich upadków jest w programach telewizyjnych naprawd\u0119 wiele. Dla przyk\u0142adu „The Wire” to „Prawo ulicy”, a „Scrubs” otrzyma\u0142o nowy, niezwykle uroczy tytu\u0142 „Ho\u017cy Doktorzy”. „Prison Break” natomiast, zosta\u0142 opisany jako „Skazany na \u015bmier\u0107”.<\/p>\n
Zmiana nazwy na przet\u0142umaczon\u0105 mo\u017ce serialowi zrobi\u0107 krzywd\u0119, nie tylko t\u0119 stylistyczn\u0105. Jeszcze 10 lat temu, tytu\u0142 znaczy\u0142 niewiele. Zmieni\u0142o si\u0119 to w chwili, gdy wi\u0119kszo\u015b\u0107 widzów wiedz\u0119 na temat ogl\u0105danych seriali czerpie przede wszystkim z internetu, poznaj\u0105c najpierw tytu\u0142y angloj\u0119zyczne.<\/p>\n
Wtedy karko\u0142omna zmiana takiego tytu\u0142u na polski boli szczególnie, dodatkowo wprowadzaj\u0105c w dezorientacj\u0119. Bo sk\u0105d mamy wiedzie\u0107, \u017ce „Eastbound & Down” to „Mog\u0142o by\u0107 gorzej”, a „Lie to Me” to „Magia k\u0142amstwa”?<\/p>\n
Jednym z ewentualnych kó\u0142 ratunkowych dla zagubionego widza mo\u017ce by\u0107 cz\u0119\u015bciowe t\u0142umaczenie, czyli dodawanie do tytu\u0142u oryginalnego jego polskiego odpowiednika.<\/p>\n
Rozwi\u0105zanie jest bardzo praktyczne i bardzo zabawne zarazem. Stacje nie rezygnuj\u0105 z promocji znanych angloj\u0119zycznych tytu\u0142ów, jednocze\u015bnie podaj\u0105c ich znaczenie. Na przyk\u0142ad „Lost: Zagubieni” albo „FlashForward: Przeb\u0142ysk jutra”.<\/p>\n
Kontrast orygina\u0142u i t\u0142umaczenia czasem, co prawda, wprowadza w zdumienie, a ostatecznie wi\u0119kszo\u015b\u0107 osób i tak korzysta z orygina\u0142u, czyli pierwszej cz\u0119\u015bci. Ale co najwa\u017cniejsze, ka\u017cda ze stron jest zadowolona.<\/p>\n
Niestety, opcja cz\u0119\u015bciowego przek\u0142adu nie zawsze jest dobrym rozwi\u0105zaniem. Czasami oryginalne nazwy s\u0105 za d\u0142ugie, \u017ceby doda\u0107 im dodatkowy cz\u0142on.<\/p>\n
Nadgorliwym t\u0142umaczom zdarza si\u0119 równie\u017c czasem zagalopowa\u0107 i stworzy\u0107 formy, jakich przeci\u0119tny widz nigdy by si\u0119 nie spodziewa\u0142. Skutkiem takiego twórczego rozmachu s\u0105 tytu\u0142y takie, jak na przyk\u0142ad „Fringe: Na granicy \u015bwiatów”.<\/p>\n
Ta w\u0142a\u015bnie nazwa, emitowanego w TVN serialu, spotka\u0142a si\u0119 z oburzeniem fanów, którzy zarzucali jej, \u017ce jest powa\u017cnym spoilerem. Faktycznie, dopiska „Na granicy \u015bwiatów” sugeruje, \u017ce we „Fringe” s\u0105 jakie\u015b \u015bwiaty, co niestety staje si\u0119 dla widza oczywiste dopiero pod koniec ca\u0142ego sezonu.<\/p>\n
Wydaje si\u0119 wi\u0119c, \u017ce najlepszym rozwi\u0105zaniem s\u0105 krótkie nazwy takie, jak House”, „Dexter, czy „Californication”. Nie trzeba i nie warto ich t\u0142umaczy\u0107.<\/p>\n