Win\u0119 za takie decyzje ponosz\u0105 tzw. b\u0142\u0119dy poznawcze – sytuacje, w których nasz umys\u0142 myli si\u0119 stosuj\u0105c „skróty decyzyjne”. W psychologii wyró\u017cnia si\u0119 ich oko\u0142o stu, a liczba ta wci\u0105\u017c ro\u015bnie.<\/p>\n
Umys\u0142 racjonalny?<\/strong> Niestety, to tylko jedna strona medalu. My\u015blenie racjonalne opiera si\u0119 o algorytm, co oznacza, \u017ce decyzje podejmujemy w oparciu o dok\u0142adny opis post\u0119powania. W praktyce jednak, rzadko posiadamy wiedz\u0119 odno\u015bnie wszystkich czynników mog\u0105cych warunkowa\u0107 nasza decyzj\u0119.<\/p>\n My\u015blenie na skróty<\/strong> S\u0105 to regu\u0142y my\u015blenia, stanowi\u0105ce lu\u017ane wskazówki, w du\u017cej mierze oparte na intuicji. Cho\u0107 s\u0105 niezwykle u\u017cyteczne w codziennym \u017cyciu, maj\u0105 równie\u017c jedn\u0105 podstawow\u0105 wad\u0119 – generuj\u0105 b\u0142\u0119dy. Gdy korzystamy z heurystyk ocena faktów mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 niezwykle stronnicza czy niedok\u0142adna.<\/p>\n W konsekwencji dochodzi do wyst\u0119powania specyficznego rodzaju b\u0142\u0119dów, tzw. „b\u0142\u0119dów poznawczych”, które posiadaj\u0105 trzy niezwyk\u0142e cechy:<\/p>\n Powszechno\u015b\u0107 – pope\u0142niane s\u0105 przez wszystkie osoby, niezale\u017cnie od wieku, p\u0142ci, wykszta\u0142cenia czy kultury, w jakiej zosta\u0142y wychowane.<\/p>\n Powtarzalno\u015b\u0107 – w przypadku b\u0142\u0119dów poznawczych nie wyst\u0119puje efekt uczenia si\u0119. \u015awiadomo\u015b\u0107 pope\u0142nienia b\u0142\u0119du nie chroni nas w tym wypadku przed jego ponownym wyst\u0105pieniem. Oznacza to, \u017ce ulegamy im za ka\u017cdym razem, niezale\u017cnie od tego, \u017ce spotkali\u015bmy si\u0119 wcze\u015bniej z wyst\u0105pieniem danej omy\u0142ki.<\/p>\n Przewidywalno\u015b\u0107 – przebieg b\u0142\u0119du jest \u015bci\u015ble okre\u015blony, co pozwala przewidzie\u0107, w jakiej sytuacji si\u0119 on pojawi i do jakich nieprawid\u0142owych wniosków doprowadzi.<\/p>\n Jak wykorzysta\u0107 b\u0142\u0119dy poznawcze przy tworzeniu stron WWW?<\/strong> Efekt racji wi\u0119kszo\u015bci – tendencja do podejmowania decyzji i powielania zachowa\u0144, bez ich oceniania, opieraj\u0105c si\u0119 na zdaniu wi\u0119kszo\u015bci.<\/p>\n Stereotypizacja – tendencja do rozci\u0105gania cech danego obiektu na inne, nale\u017c\u0105ce do tej samej kategorii, bez ich dok\u0142adnej znajomo\u015bci. Efekt ten zachodzi szczególnie silnie, je\u015bli nie mamy \u017cadnej wiedzy na temat pozosta\u0142ych obiektów z danej grupy.<\/p>\n Efekt aureoli – tendencja do rozci\u0105gania pozytywnego wra\u017cenia, odniesionego na podstawie jednej cechy (np. wygl\u0105du) na inne w\u0142a\u015bciwo\u015bci danego obiektu (np. charakter).<\/p>\n Efekt status-quo – niech\u0119\u0107 do zmian. Tendencja do powielania ustalonych wzorców lub, gdy jest to niemo\u017cliwe, preferowania jak najmniejszej zmiany.<\/p>\n Efekt uwagi wybiórczej – wp\u0142yw aktualnie realizowanego zadania, czy te\u017c kontekstu, na elementy, w kierunku których kierowana jest uwaga.<\/p>\n Podsumowanie<\/strong> Agnieszka Mozol, research specialist<\/strong><\/p>\n Wi\u0119cej informacji na blogu http:\/\/symetria.pl\/blog<\/a> i fanpage’u Symetrii<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ka\u017cdemu z nas zdarzy\u0142o si\u0119 kiedy\u015b kupi\u0107 zb\u0119dny przedmiot chwil\u0119 przed zako\u0144czeniem aukcji czy za\u0142o\u017cy\u0107 konto na portalu, tylko dlatego \u017ce wszyscy nasi znajomi s\u0105 tam zalogowani.","protected":false},"author":1,"featured_media":20283,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_display_header_overlay":false,"csco_singular_sidebar":"","csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_post_video_location":[],"csco_post_video_location_hash":"","csco_post_video_url":"","csco_post_video_bg_start_time":0,"csco_post_video_bg_end_time":0,"footnotes":""},"categories":[9658],"tags":[163],"class_list":{"0":"post-20282","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-branding","8":"tag-symetria","9":"cs-entry","10":"cs-video-wrap"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20282","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20282"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20282\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20282"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20282"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20282"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Ludzie uwielbiaj\u0105 my\u015ble\u0107 o sobie jako o istotach racjonalnych. Che\u0142pimy si\u0119 posiadaniem analitycznego rozumu, zdolno\u015bci\u0105 do przeprowadzania skomplikowanych wnioskowa\u0144 i umiej\u0119tno\u015bci\u0105 uwzgl\u0119dniania wielu czynników przy podejmowaniu decyzji.<\/p>\n
Z biologicznego punktu widzenia, ka\u017cdy proces zachodz\u0105cy w organizmie powinien by\u0107 optymalizowany, nawet je\u015bli cen\u0105, jak\u0105 ponosimy w zamian, jest du\u017ca podatno\u015b\u0107 na b\u0142\u0119dy. Dlatego te\u017c w toku ewolucji naszego gatunku powsta\u0142y heurystyki.<\/p>\n
Znajomo\u015b\u0107 mechanizmów kieruj\u0105cych podejmowaniem decyzji, mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 bardzo przydatna w czasie tworzenia stron internetowych. \u015awiadomo\u015b\u0107 wyst\u0119powania b\u0142\u0119dów poznawczych i znajomo\u015b\u0107 ich charakterystyki (w tym ich trzy wspomniane wy\u017cej cechy) mo\u017ce by\u0107 wykorzystana przy projektowaniu efektywnych stron internetowych. Wystarczy przeanalizowa\u0107 kilka najpopularniejszych mechanizmów i wykorzysta\u0107 je, aby nak\u0142oni\u0107 u\u017cytkownika do podj\u0119cia danej akcji w serwisie. Poni\u017cej omówiono najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105ce nieprawid\u0142owo\u015bci.<\/p>\n
Umiej\u0119tno\u015b\u0107 tworzenia stron internetowych od dawna nie jest ju\u017c kojarzona wy\u0142\u0105cznie ze znajomo\u015bci\u0105 grafiki komputerowej czy j\u0119zyka HTML. Coraz cz\u0119\u015bciej webmasterzy poszukuj\u0105 nowych \u017aróde\u0142 inspiracji by tworzy\u0107 lepsze, bardziej interesuj\u0105ce, lecz równie\u017c skuteczniejsze strony. Psychologia poznawcza jest z pewno\u015bci\u0105 bogatym \u017aród\u0142em przydatnej i praktycznej wiedzy, do którego coraz cz\u0119\u015bciej si\u0119gaj\u0105 specjali\u015bci z zakresu Web Designu i User Experience.<\/p>\n