{"id":197354,"date":"2022-03-23T07:14:07","date_gmt":"2022-03-23T06:14:07","guid":{"rendered":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/?p=197354"},"modified":"2022-03-23T07:15:47","modified_gmt":"2022-03-23T06:15:47","slug":"po-czym-rozpoznac-fake-news","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/marketing\/po-czym-rozpoznac-fake-news.html","title":{"rendered":"Po czym rozpozna\u0107 fake news?"},"content":{"rendered":"<h2>Czym jest fake news?<\/h2>\n<p>Fake news to fa\u0142szywa lub wprowadzaj\u0105ca w b\u0142\u0105d informacja, kt\u00f3ra podszywa si\u0119 pod wiarygodn\u0105 wiadomo\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Fake newsy dziel\u0105 si\u0119 na dwie kategorie:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Celowo niedok\u0142adne historie<\/strong> \u2013 czyli ludzie, kt\u00f3rzy je publikuj\u0105, wiedz\u0105, \u017ce s\u0105 fa\u0142szywe, ale i tak je publikuj\u0105. Mo\u017ce to by\u0107 manipulowanie opini\u0105 publiczn\u0105 lub kierowanie ruchu do okre\u015blonej witryny.<\/li>\n<li><strong>Historie zawieraj\u0105ce elementy prawdy, ale og\u00f3lnie niedok\u0142adne.<\/strong> Mo\u017ce to by\u0107 spowodowane tym, \u017ce autor nie sprawdzi\u0142 wszystkich fakt\u00f3w lub wyolbrzymi\u0142 niekt\u00f3re aspekty, aby zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na konkretn\u0105 kwesti\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Sk\u0105d si\u0119 bior\u0105 fake news 'y?<\/h2>\n<p>Fake news to nic nowego. Nowo\u015bci\u0105 jest jednak \u0142atwo\u015b\u0107 udost\u0119pniania informacji \u2013 zar\u00f3wno prawdziwych, jak i fa\u0142szywych \u2013 na masow\u0105 skal\u0119.<\/p>\n<p>Platformy spo\u0142eczno\u015bciowe pozwalaj\u0105 prawie ka\u017cdemu publikowa\u0107 swoje przemy\u015blenia lub dzieli\u0107 si\u0119 historiami ze \u015bwiatem. K\u0142opot polega na tym, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi nie sprawdza \u017ar\u00f3d\u0142a materia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re przegl\u0105daj\u0105 w Internecie, zanim je udost\u0119pni\u0105, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do szybkiego rozprzestrzeniania si\u0119 fa\u0142szywych wiadomo\u015bci. Dodatkowo trudniej jest zidentyfikowa\u0107 oryginalne \u017ar\u00f3d\u0142o wiadomo\u015bci, co mo\u017ce utrudni\u0107 ocen\u0119 ich dok\u0142adno\u015bci.<\/p>\n<p>Jednak nie wszystkie fa\u0142szywe wiadomo\u015bci mo\u017cna znale\u017a\u0107 w Internecie. Wsp\u00f3\u0142pracownicy, kt\u00f3rzy plotkuj\u0105 przy dystrybutorze wody lub podczas przegl\u0105dania publikacji drukowanych, w kt\u00f3rych nie sprawdzaj\u0105 fakt\u00f3w, s\u0105 r\u00f3wnie\u017c winni rozpowszechniania dezinformacji, nawet je\u015bli nieumy\u015blnie.<\/p>\n<h2>Przyk\u0142ady fake news '\u00f3w:<\/h2>\n<h3>Nag\u0142\u00f3wki z rosyjskiej prasy i Internetu<\/h3>\n<p>Takimi informacjami s\u0105 karmieni obywatele Rosji. W obliczu panuj\u0105cej wojny przera\u017caj\u0105ce jest jak propagandowe artyku\u0142y pe\u0142ne k\u0142amstw maj\u0105 wp\u0142yw na zachowania i innych ludzi.<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-197359 size-full\" src=\"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Przyklady-fake-news-ow-1.jpg\" alt=\"fake news\" width=\"768\" height=\"768\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Przyklady-fake-news-ow-1.jpg 768w, https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Przyklady-fake-news-ow-1-700x700.jpg 700w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/> <img decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-197360 size-full\" src=\"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Przyklady-fake-news-ow-2.jpg\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"768\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Przyklady-fake-news-ow-2.jpg 768w, https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Przyklady-fake-news-ow-2-700x700.jpg 700w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/> <img decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-197361 size-full\" src=\"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Przyklady-fake-news-ow-4.jpg\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"768\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Przyklady-fake-news-ow-4.jpg 768w, https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Przyklady-fake-news-ow-4-700x700.jpg 700w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/>\u00a0 Zdj\u0119<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-197362 size-full\" src=\"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Przyklady-fake-news-ow3.jpg\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"768\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Przyklady-fake-news-ow3.jpg 768w, https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Przyklady-fake-news-ow3-700x700.jpg 700w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">Zdj\u0119cia pochodz\u0105 z\u00a0<a title=\"pravda.org.pl\" href=\"https:\/\/pravda.org.pl\/artykuly\/tak-wygladaja-naglowki-rosyjskich-gazet-szokujace-klamstwa\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">pravda.org.pl<\/a><\/p>\n<h3>Fa\u0142szywe wiadomo\u015bci dotycz\u0105ce koronawirusa<\/h3>\n<p>Pandemia Covid-19 stworzy\u0142a podatny grunt dla fa\u0142szywych informacji w Internecie, z licznymi przyk\u0142adami fa\u0142szywych wiadomo\u015bci w ca\u0142ym kryzysie. Sta\u0142ym przyk\u0142adem fa\u0142szywych wiadomo\u015bci w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych by\u0142o twierdzenie, \u017ce technologia 5G by\u0142a powi\u0105zana z rozprzestrzenianiem si\u0119 wirusa \u2013 podobno dlatego, \u017ce 5G t\u0142umi\u0142o uk\u0142ad odporno\u015bciowy, podczas gdy wirus komunikowa\u0142 si\u0119 za po\u015brednictwem fal radiowych. Twierdzenia te nie by\u0142y prawdziwe i by\u0142y wielokrotnie podwa\u017cane przez oficjalne \u017ar\u00f3d\u0142a, ale nadal by\u0142y szeroko udost\u0119pniane.<\/p>\n<h3>Kim Jong-un \u2013 najseksowniejszy \u017cyj\u0105cy m\u0119\u017cczyzna?<\/h3>\n<p>W 2012 roku satyryczny portal The Onion zamie\u015bci\u0142 artyku\u0142, w kt\u00f3rym twierdzi\u0142, \u017ce p\u00f3\u0142nocnokorea\u0144ski dyktator Kim Jong-un zosta\u0142 wybrany najseksowniejszym \u017cyj\u0105cym m\u0119\u017cczyzn\u0105, o\u015bwiadczaj\u0105c, \u017ce \u201ewyhodowany w Pjongjangu \u0142amacz serc jest spe\u0142nieniem marze\u0144 ka\u017cdej kobiety\u201d. Jako przyk\u0142ad tego, jak satyra mo\u017ce by\u0107 czasami \u017ale rozumiana w r\u00f3\u017cnych kulturach, publikacje w Chinach \u2013 w tym internetowa wersja gazety Chi\u0144skiej Partii Komunistycznej \u2013 przedstawia\u0142y to twierdzenie jako prawdziwe.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2>6 sposob\u00f3w na rozpoznanie fake news '\u00f3w<\/h2>\n<p>Dok\u0142adne oddzielenie fakt\u00f3w od fikcji mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 czasoch\u0142onne i zniech\u0119caj\u0105ce. Ale dotarcie do prawdy zawsze jest warte wysi\u0142ku \u2013 nawet je\u015bli nie tego chcesz us\u0142ysze\u0107!<\/p>\n<h3>1. My\u015bl krytycznie<\/h3>\n<p>Jednym z g\u0142\u00f3wnych powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych fa\u0142szywe wiadomo\u015bci s\u0105 tak du\u017cym problemem, jest to, \u017ce cz\u0119sto s\u0105 wiarygodne, wi\u0119c \u0142atwo da\u0107 si\u0119 z\u0142apa\u0107. Wiele fa\u0142szywych wiadomo\u015bci jest r\u00f3wnie\u017c pisanych w celu stworzenia \u201ewarto\u015bci szokowej\u201d, czyli silnej, instynktownej reakcji, takiej jak strach lub gniew.<\/p>\n<p>Oznacza to, \u017ce bardzo wa\u017cne jest kontrolowanie emocjonalnej reakcji na takie historie. Zamiast tego podchod\u017a racjonalnie i krytycznie do tego, co widzisz i s\u0142yszysz.<\/p>\n<p>Zadaj sobie pytanie: \u201eDlaczego ta historia zosta\u0142a napisana? Czy ma przekona\u0107 mnie do pewnego punktu widzenia? Czy jest to sprzeda\u017c konkretnego produktu? Czy mo\u017ce pr\u00f3buje nak\u0142oni\u0107 mnie do przej\u015bcia do innej witryny?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3>2. Sprawd\u017a \u017ar\u00f3d\u0142o<\/h3>\n<p>Je\u015bli natkniesz si\u0119 na histori\u0119 ze \u017ar\u00f3d\u0142a, o kt\u00f3rym nigdy wcze\u015bniej nie s\u0142ysza\u0142e\u015b, poszukaj!<\/p>\n<p>Sprawd\u017a adres internetowy czytanej strony. B\u0142\u0119dy pisowni w nazwach firm lub dziwnie brzmi\u0105ce rozszerzenia, takie jak \u201e.infonet\u201d i \u201e.offer\u201d, a nie \u201e.com\u201d lub \u201e.com.pl\u201d, mog\u0105 oznacza\u0107, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142o jest podejrzane.<\/p>\n<p>Niezale\u017cnie od tego, czy autor lub wydawca s\u0105 znajomymi zadaj sobie pytanie czy s\u0105 znani ze swojej wiedzy na dany temat? A mo\u017ce maj\u0105 tendencj\u0119 do przesadzania?<\/p>\n<p>Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce ludzie, kt\u00f3rzy rozpowszechniaj\u0105 fa\u0142szywe wiadomo\u015bci i \u201efakty alternatywne\u201d, czasami tworz\u0105 strony internetowe, makiety gazet lub \u201edoktorowane\u201d obrazy, kt\u00f3re wygl\u0105daj\u0105 na oficjalne, ale nimi nie s\u0105. Je\u015bli wi\u0119c zobaczysz podejrzany post, kt\u00f3ry wygl\u0105da, jakby pochodzi\u0142 ze \u015awiatowej Organizacji Zdrowia (WHO), na przyk\u0142ad sprawd\u017a witryn\u0119 WHO, aby sprawdzi\u0107, czy rzeczywi\u015bcie tam jest.<\/p>\n<p>Pami\u0119taj, \u017ce nawet je\u015bli masz histori\u0119 od swojego najlepszego przyjaciela, nie daje to dodatkowego autorytetu \u2013 prawdopodobnie nie wykona\u0142 tych krok\u00f3w przed przes\u0142aniem dalej!<\/p>\n<p>Wskaz\u00f3wka:<br \/>\nZaufane internetowe witryny weryfikuj\u0105ce fakty, takie jak Snopes, mog\u0105 pom\u00f3c Ci zweryfikowa\u0107 historie, kt\u00f3re brzmi\u0105 zbyt dobrze, aby by\u0142y prawdziwe.<\/p>\n<h3>3. Zobacz, kto jeszcze zna t\u0119 histori\u0119<\/h3>\n<p>Czy kto\u015b jeszcze podchwyci\u0142 t\u0119 histori\u0119? Co m\u00f3wi\u0105 o tym inne \u017ar\u00f3d\u0142a?<\/p>\n<p>Unikaj wyci\u0105gania pochopnych wniosk\u00f3w, \u017ce wszystkie dane wyj\u015bciowe medi\u00f3w g\u0142\u00f3wnego strumienia (MSM) s\u0105 fa\u0142szywe. Mo\u017ce to by\u0107 tak nierozs\u0105dne, jak pod\u0105\u017canie za ka\u017cd\u0105 plotk\u0105 lub teori\u0105 spiskow\u0105.<\/p>\n<p>Profesjonalne globalne agencje informacyjne, takie jak Reuters, CNN i BBC, maj\u0105 rygorystyczne wytyczne redakcyjne i rozleg\u0142\u0105 sie\u0107 \u015bwietnie wyszkolonych reporter\u00f3w, wi\u0119c s\u0105 dobrym punktem wyj\u015bcia. Ale nikt nie jest bezstronny i ka\u017cdy mo\u017ce pope\u0142ni\u0107 b\u0142\u0105d, wi\u0119c szukaj dalej.<\/p>\n<h3>4. Zbadaj dowody<\/h3>\n<p>Wiarygodny reporta\u017c b\u0119dzie zawiera\u0142 wiele fakt\u00f3w \u2013 na przyk\u0142ad cytaty ekspert\u00f3w, dane z ankiet i oficjalne statystyki. Lub szczeg\u00f3\u0142owe, sp\u00f3jne i potwierdzone relacje naocznych \u015bwiadk\u00f3w od ludzi na miejscu zdarzenia. Je\u015bli ich brakuje, zakwestionuj to!<\/p>\n<p>Czy dowody dowodz\u0105, \u017ce co\u015b na pewno si\u0119 wydarzy\u0142o? A mo\u017ce fakty zosta\u0142y wybrane lub \u201eprzekr\u0119cone\u201d, aby poprze\u0107 okre\u015blony punkt widzenia?<\/p>\n<h3>5. Nie r\u00f3b zdj\u0119\u0107 w warto\u015bci nominalnej<\/h3>\n<p>Nowoczesne oprogramowanie do edycji u\u0142atwi\u0142o ludziom tworzenie fa\u0142szywych obraz\u00f3w, kt\u00f3re wygl\u0105daj\u0105 jak prawdziwe. W rzeczywisto\u015bci badania pokazuj\u0105, \u017ce tylko po\u0142owa z nas potrafi stwierdzi\u0107, kiedy obrazy s\u0105 fa\u0142szywe. Istnieje jednak kilka znak\u00f3w ostrzegawczych, na kt\u00f3re mo\u017cesz zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119. Na przyk\u0142ad dziwne cienie na obrazie lub postrz\u0119pione kraw\u0119dzie wok\u00f3\u0142 postaci.<\/p>\n<p>Obrazy mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c w 100 procentach dok\u0142adne, ale u\u017cywane w niew\u0142a\u015bciwym kontek\u015bcie. Na przyk\u0142ad zdj\u0119cia \u015bmieci pokrywaj\u0105cych pla\u017c\u0119 mog\u0105 pochodzi\u0107 z innej pla\u017cy lub sprzed 10 lat, a nie z niedawnego rzekomego wydarzenia.<\/p>\n<p>Mo\u017cesz u\u017cy\u0107 narz\u0119dzi, takich jak Google Reverse Image Search, aby sprawdzi\u0107, sk\u0105d pochodzi obraz i czy zosta\u0142 zmieniony.<\/p>\n<h3>6. Sprawd\u017a, czy to \u201ebrzmi dobrze\u201d<\/h3>\n<p>Na koniec kieruj si\u0119 zdrowym rozs\u0105dkiem! Pami\u0119taj, \u017ce fa\u0142szywe wiadomo\u015bci maj\u0105 na celu \u201ekarmienie\u201d twoich uprzedze\u0144, nadziei lub obaw.<\/p>\n<p>Na przyk\u0142ad jest ma\u0142o prawdopodobne, \u017ce Twoja ulubiona marka projektant\u00f3w rozdaje milion darmowych sukienek osobom, kt\u00f3re pojawi\u0105 si\u0119 w jej sklepach. Podobnie jak to, \u017ce tw\u00f3j kolega uwa\u017ca, \u017ce \u200b\u200bdw\u00f3ch \u017conatych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w ma romans, nie oznacza, \u017ce \u200b\u200bto prawda.<\/p>\n<h2><strong>PORADA:<\/strong><\/h2>\n<p>Niekt\u00f3re historie, z kt\u00f3rymi si\u0119 spotkasz, zabrzmi\u0105 \u201e\u017ale\u201d, ale niekoniecznie b\u0119d\u0105 fa\u0142szywymi wiadomo\u015bciami. Mo\u017ce to by\u0107 celowa satyra lub co\u015b, co pochodzi z humorystycznej strony internetowej, na przyk\u0142ad The Onion lub The Daily Mash.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czym jest fake news? Fake news to fa\u0142szywa lub wprowadzaj\u0105ca w b\u0142\u0105d informacja, kt\u00f3ra podszywa si\u0119 pod wiarygodn\u0105&hellip;","protected":false},"author":64,"featured_media":197356,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_display_header_overlay":false,"csco_singular_sidebar":"","csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_post_video_location":[],"csco_post_video_location_hash":"","csco_post_video_url":"","csco_post_video_bg_start_time":0,"csco_post_video_bg_end_time":0,"footnotes":""},"categories":[9639],"tags":[13629,11855,4112,2402],"class_list":{"0":"post-197354","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-marketing","8":"tag-dezinformacja","9":"tag-fake-news","10":"tag-media-2","11":"tag-poradnik","12":"cs-entry","13":"cs-video-wrap"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/197354","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/64"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=197354"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/197354\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/197356"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=197354"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=197354"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=197354"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}