Kompetencje przysz\u0142o\u015bci to konkretne umiej\u0119tno\u015bci umo\u017cliwiaj\u0105ce podejmowanie i realizowanie zada\u0144 w \u015brodowisku pracy, kt\u00f3re jest z gruntu elastyczne, rozproszone geograficznie, podatne na cz\u0119ste i szybkie zmiany, zak\u0142ada konieczno\u015b\u0107 operowania technologiami cyfrowymi i wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ze zautomatyzowanymi systemami i maszynami wykorzystuj\u0105cymi sztuczn\u0105 inteligencj\u0119.<\/p>\n
W tym kontek\u015bcie celowo warto m\u00f3wi\u0107 o kompetencjach, kt\u00f3re s\u0105 rozumiane szerzej i wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z wykszta\u0142ceniem okre\u015blonych postaw, sposob\u00f3w my\u015blenia, uczenia si\u0119 i dzia\u0142ania, ni\u017c o konkretnych, wyuczonych umiej\u0119tno\u015bciach, kt\u00f3rych zestaw w obliczu wspomnianych zmian b\u0119dzie ulega\u0142 ci\u0105g\u0142ej modyfikacji.<\/p>\n
Niegdy\u015b pieczo\u0142owicie wpisywane do CV umiej\u0119tno\u015bci obs\u0142ugi program\u00f3w biurowych nie daj\u0105 ju\u017c dzi\u015b przewagi konkurencyjnej na rynku pracy. Wprawdzie na rynku nadal brakuje programist\u00f3w i informatyk\u00f3w, jednak umiej\u0119tno\u015bci programowania staj\u0105 si\u0119 coraz powszechniejsze. W 2018 r. Komisja Europejska zredukowa\u0142a o po\u0142ow\u0119 prognozy dotycz\u0105ce blisko 1 mln wakat\u00f3w<\/strong> na stanowiskach programistycznych w UE. * zaawansowane (rozumienie zaawansowanych technologii cyfrowych, umiej\u0119tno\u015b\u0107 ich rozwijania i dostosowywania) \u2013 do 2030 r. pracownicy w Europie b\u0119d\u0105 przeznacza\u0107 ponad 40% czasu wi\u0119cej<\/strong> na czynno\u015bci wykorzystuj\u0105ce takie w\u0142a\u015bnie kompetencje. B\u0119d\u0105 je posiada\u0107 nieliczni, a popyt na zaawansowane umiej\u0119tno\u015bci programistyczne i informatyczne wzro\u015bnie o 90%<\/strong>, do 2030 r. na europejskim rynku pracy popyt na nie wzro\u015bnie o 22%<\/strong>. Najszybciej, bo o 1\/3<\/strong>, b\u0119dzie r\u00f3s\u0142 popyt na przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107 i zdolno\u015b\u0107 do podejmowania inicjatywy.<\/p>\n zapotrzebowanie na nie wzro\u015bnie o 14%<\/strong> do 2030 r. Jednocze\u015bnie b\u0119dzie spada\u0107 znaczenie podstawowych umiej\u0119tno\u015bci poznawczych (w tym r\u00f3wnie\u017c podstawowe umiej\u0119tno\u015bci przetwarzania danych) \u2013 w Europie a\u017c o 23%<\/strong> do 2030 r.<\/p>\n Z kolei Eksperci World Economic Forum<\/strong> wskazuj\u0105, \u017ce w najbli\u017cszych latach najwa\u017cniejsze b\u0119d\u0105 kompetencje, takie jak:<\/p>\n Dyrektor zarz\u0105dzaj\u0105cy i prezes<\/p>\n G\u0142\u00f3wny menad\u017cer i kierownik operacyjny<\/p>\n Programista i analityk oprogramowania<\/p>\n Specjalista dzia\u0142u sprzeda\u017cy i marketingu<\/p>\n Przedstawiciel handlowy<\/p>\n Specjalista ds. zarz\u0105dzania zasobami ludzkimi<\/p>\n Doradca finansowy i inwestycyjny<\/p>\n Specjalista ds. baz danych i sieci<\/p>\n Specjalista ds. logistyki i \u0142a\u0144cucha dostaw<\/p>\n Specjalista ds. zarz\u0105dzania ryzykiem<\/p>\n Analityk bezpiecze\u0144stwa danych<\/p>\n Analityk zarz\u0105dzania i organizacji<\/p>\n In\u017cynier elektrotechniki<\/p>\n Specjalista ds. rozwoju organizacji<\/p>\n Operator zak\u0142adu przetw\u00f3rstwa chemicznego<\/p>\n Nauczyciel uniwersytecki i szkolnictwa wy\u017cszego<\/p>\n Urz\u0119dnik ds. zgodno\u015bci In\u017cynier energetyki i naftowy<\/p>\n Specjalista i in\u017cynier robotyki<\/p>\n Operator i pracownik rafinerii ropy naftowej i gazu ziemnego<\/p>\n<\/div>\n Analityk danych i data scientist<\/p>\n Specjalista AI i ML<\/p>\n G\u0142\u00f3wny menad\u017cer i kierownik operacyjny<\/p>\n Specjalista Big Data<\/p>\n Specjalista ds. transformacji technologicznej<\/p>\n Specjalista dzia\u0142u sprzeda\u017cy i marketingu<\/p>\n Specjalista ds. nowych technologii<\/p>\n Specjalista ds. rozwoju organizacji<\/p>\n Programista i analityk oprogramowania<\/p>\n Specjalista ds. automatyzacji proces\u00f3w<\/p>\n Specjalista ds. innowacji<\/p>\n Analityk bezpiecze\u0144stwa danych<\/p>\n Specjalista dzia\u0142u e-commerce i medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych<\/p>\n Projektant UX i interakcji maszyna-cz\u0142owiek<\/p>\n Specjalista ds. szkole\u0144 i rozwoju<\/p>\n Specjalista i in\u017cynier robotyki<\/p>\n Specjalista ds. ludzi i kultury<\/p>\n Pracownik dzia\u0142u informacji i obs\u0142ugi klienta<\/p>\n Projektant us\u0142ug i rozwi\u0105za\u0144<\/p>\n Specjalista ds. marketingu i strategii online<\/p>\n<\/div>\n Pracownik wprowadzaj\u0105cy dane<\/p>\n Pracownik ksi\u0119gowo\u015bci i listy p\u0142ac<\/p>\n Sekretarz administracyjny i wykonawczy<\/p>\n Pracownik monta\u017cu i produkcji<\/p>\n Pracownik dzia\u0142u informacji i obs\u0142ugi klienta<\/p>\n Menad\u017cer administracji i us\u0142ug biznesowych<\/p>\n Ksi\u0119gowy i rewident Magazynier<\/p>\n G\u0142\u00f3wny menad\u017cer i kierownik operacyjny<\/p>\n Urz\u0119dnik pocztowy Analityk finansowy<\/p>\n Kasjer i kontroler bilet\u00f3w Mechanik<\/p>\n Telemarketer<\/p>\n Elektronik i instalator telekomunikacyjny<\/p>\n Bankier<\/p>\n Kierowca<\/p>\n Broker i agent sprzeda\u017cy<\/p>\n Obwo\u017any sprzedawca i akwizytor<\/p>\n Pracownik ubezpiecze\u0144, dzia\u0142u statystycznego i finansowego<\/p>\n Prawnik<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n <\/strong> Poj\u0119cie kreatywno\u015bci mo\u017cna rozumie\u0107 jako zdolno\u015b\u0107 tworzenia nowego przedmiotu lub innowacyjnych koncepcji i podejmowania nowatorskich dzia\u0142a\u0144. Podstaw\u0105 takiego procesu jest wiedza, kt\u00f3ra pozwala wykorzystywa\u0107 znajome koncepcje i przeformu\u0142owywa\u0107 je w nowe rozwi\u0105zanie. Kreatywno\u015b\u0107 bazuje na nowym spojrzeniu na dany problem czy zagadnienie, a dopiero kombinacja wiedzy i innowacyjno\u015bci pozwala zaproponowa\u0107 nowe uj\u0119cie danej sprawy. Co wa\u017cne kreatywno\u015b\u0107 nale\u017cy do tych kluczowych kompetencji przysz\u0142o\u015bci, kt\u00f3re mo\u017cna i nale\u017cy kszta\u0142towa\u0107 i trenowa\u0107 .<\/p>\n Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 4 typy kreatywno\u015bci<\/strong>:<\/p>\n Wsp\u00f3\u0142praca z maszynami i systemami algorytmicznymi b\u0119dzie wymaga\u0142a kompetencji technicznych i cyfrowych; umiej\u0119tno\u015b\u0107 bazowego programowania stopniowo nabiera charakteru r\u00f3wnie podstawowego jak umiej\u0119tno\u015b\u0107 obs\u0142ugi program\u00f3w biurowych.<\/p>\n Kluczowe kompetencje to jednak te, kt\u00f3rych w najbli\u017cszym czasie nie posi\u0105d\u0105 algorytmy i roboty. Automatyzacji trudno poddaj\u0105 si\u0119 zadania wymagaj\u0105ce zdolno\u015bci do dok\u0142adnej i elastycznej percepcji, kreatywno\u015bci oraz inteligencji spo\u0142ecznej i emocjonalnej. Te same kompetencje b\u0119d\u0105 niezb\u0119dne do wykonywania zada\u0144 komplementarnych wobec pracy maszyn i zautomatyzowanych system\u00f3w. Inteligencja emocjonalna po\u0142\u0105czona z przedsi\u0119biorczo\u015bci\u0105 i krytycznym my\u015bleniem b\u0119d\u0105 te\u017c potrzebne do radzenia sobie z wyzwaniami radykalnie elastycznego rynku pracy i niestabilno\u015bci\u0105 zatrudnienia.<\/p>\n Praca w zespo\u0142ach projektowych, cz\u0119sto rozproszonych geograficznie i obejmuj\u0105cych pracownik\u00f3w \u201enieludzkich\u201d, b\u0119dzie wymaga\u0142a umiej\u0119tno\u015bci sprawnego zarz\u0105dzania, koordynacji i podejmowania decyzji. Tak zdefiniowany zestaw kompetencji cz\u0119sto okre\u015bla si\u0119 te\u017c mianem metakompetencji lub kompetencji przeno\u015bnych (transferowalnych \u2013 transferable skills), niezmiennie istotnych z perspektywy pracodawcy, bez wzgl\u0119du na rodzaj pracy faktycznie wykonywanej w danym momencie. Tworz\u0105 one stabiln\u0105 baz\u0119 dla okresowej zmiany kwalifikacji, kt\u00f3rej b\u0119d\u0105 wymaga\u0107 pracownicy w cyfrowej gospodarce.<\/p>\n <\/p>\n Analizy WEF (2018) wskazuj\u0105, \u017ce ponad po\u0142owa pracownik\u00f3w b\u0119dzie musia\u0142a podnie\u015b\u0107 kwalifikacje. Co dziesi\u0105ty zatrudniony b\u0119dzie potrzebowa\u0142 radykalnego przeszkolenia, trwaj\u0105cego ponad rok.<\/strong><\/p>\n W raporcie OECD The Future of Education and Skills: Education 2030<\/strong> wyodr\u0119bniono dodatkowo trzy \u201ekompetencje transformatywne\u201d, kt\u00f3re daj\u0105 m\u0142odym ludziom poczucie bycia innowacyjnym, odpowiedzialnym i \u015bwiadomym: kompetencj\u0119 tworzenia nowych warto\u015bci (opart\u0105 na innowacyjno\u015bci, umiej\u0119tno\u015bci adaptacji, kreatywno\u015bci, ciekawo\u015bci i otwarto\u015bci umys\u0142u); kompetencj\u0119 godzenia napi\u0119\u0107 i rozwi\u0105zywania dylemat\u00f3w (wymagaj\u0105c\u0105 uwzgl\u0119dniania interes\u00f3w i warto\u015bci innych) oraz kompetencj\u0119 brania odpowiedzialno\u015bci (opart\u0105 na dojrza\u0142o\u015bci intelektualnej i moralnej). Jak stwierdzili eksperci raportu, \u201eaby poradzi\u0107 sobie z nowo\u015bci\u0105, zmian\u0105, r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 i niepewno\u015bci\u0105, jednostki my\u015ble\u0107 musz\u0105 umie\u0107 samodzielnie, a pracowa\u0107 \u2013 grupowo\u201d.<\/p>\n <\/p>\n
\nJakie to kompetencje? Wed\u0142ug analityk\u00f3w firmy McKinsey kompetencje o rosn\u0105cym znaczeniu na rynku pracy mo\u017cna zaliczy\u0107 do trzech grup:<\/p>\nKOMPETENCJE TECHNICZNE I CYFROWE:<\/h3>\n
\n* podstawowe (umiej\u0119tno\u015b\u0107 pos\u0142ugiwania si\u0119 technologiami cyfrowymi w codziennej pracy, zw\u0142aszcza w dziedzinie rozwi\u0105zywania problem\u00f3w i wyszukiwania informacji): w Europie do 2030 r. popyt na nie wzro\u015bnie o 65%<\/strong>.<\/p>\nKOMPETENCJE SPO\u0141ECZNE:<\/h3>\n
WY\u017bSZE KOMPETENCJE POZNAWCZE:<\/h3>\n
\n
\n<\/p>\nZawody \u2013 prognoza na 2020 r.<\/h2>\n
Stabilne
\nzawody<\/h3>\nNowe
\nzawody<\/h3>\nZb\u0119dne
\nzawody<\/h3>\n
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: World Economic Forum (2018) The Future of Jobs Report 2018, s. 9. Zawody wyst\u0119puj\u0105ce w wi\u0119cej ni\u017c jednej kolumnie tabeli, figuruj\u0105 ze wzgl\u0119du na r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi sektorami.<\/p>\nCo to w\u0142a\u015bciwie jest kreatywno\u015b\u0107?<\/h2>\n
\n