Wym\u00f3g uzyskania przez dziennikarza autoryzacji wypowiedzi wynika z art. 14 ust. 2 Prawa prasowego i dotyczy jedynie dos\u0142ownie cytowanej wypowiedzi, a nie opracowania cudzej wypowiedzi. Oznacza to, \u017ce dziennikarz nie musi uzyska\u0107 autoryzacji, je\u017celi tylko parafrazuje wypowied\u017a swojego rozm\u00f3wcy. Dos\u0142owny cytat wymaga autoryzacji, o ile osoba udzielaj\u0105ca wypowiedzi o to si\u0119 zwr\u00f3ci \u2013 w takim przypadku publikacja cytatu mimo braku autoryzacji podlega sankcji karnej w postaci grzywny albo ograniczenia wolno\u015bci.<\/p>\n
–\u00a0 Jest to jedna z osobliwo\u015bci przyj\u0119tego w polskim prawie rozwi\u0105zania, na kt\u00f3re Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 w swoim orzecznictwie, tj. im wierniej oddana jest wypowied\u017a, tym wi\u0119ksze jest ryzyko kary po stronie dziennikarza. Ponadto obecne brzmienie art. 14 ust. 2 Prawa prasowego pozwala osobie \u017c\u0105daj\u0105cej autoryzacji na wymuszanie zmiany tre\u015bci publikacji, a w skrajnych przypadkach nawet na blokowanie publikacji. Obecne przepisy bowiem nie wyznaczaj\u0105 ram czasowych ani merytorycznych dla autoryzacji<\/i> – m\u00f3wi Boles\u0142aw Matuszewski, Partner w kancelarii prawnej BMG Adwokaci.<\/b><\/p>\n
– Na podstawie oficjalnych informacji nt. projektu ustawy Prawo Prasowe mo\u017cna wnioskowa\u0107, \u017ce procedura autoryzacji nie zniknie, ale zmieni\u0105 si\u0119 zasady jej przeprowadzania <\/i>\u2013 ocenia Dawid Michnik, Partner w firmie doradczej Attention Marketing \u2013<\/i><\/b> Nale\u017cy si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce ustawodawca b\u0119dzie chcia\u0142 uniemo\u017cliwi\u0107 uczestnikom wywiad\u00f3w prasowych blokowanie publikacji poprzez odmow\u0119 autoryzacji tekstu.\u00a0<\/i><\/p><\/blockquote>\n
Ekspert zwraca uwag\u0119, \u017ce nawet niewielka zmiana w zasadach autoryzowania wypowiedzi i wywiad\u00f3w prasowych b\u0119dzie mia\u0142a du\u017cy wp\u0142yw na codzienn\u0105 prac\u0119 wewn\u0119trznych dzia\u0142\u00f3w komunikacji i public relations oraz firm doradztwa komunikacyjnego czy agencji PR.<\/p>\n
– Cz\u0119st\u0105 praktyk\u0105 w wielu firmach i instytucjach jest bardzo mocne ingerowanie w tre\u015b\u0107 wypowiedzi i wywiad\u00f3w na etapie ich autoryzacji \u2013 <\/i>m\u00f3wi Dawid Michnik z Attention Marketing <\/b>– Wielu dziennikarzy ju\u017c przyzwyczai\u0142o si\u0119 do tego, \u017ce ze spotkania z prezesem, czy managerem firmy wychodz\u0105 z okre\u015blonym materia\u0142em, z kt\u00f3rego redaguj\u0105 wywiad, a po autoryzacji wraca do nich zupe\u0142nie inna rozmowa, prze\u0142adowana korporacyjn\u0105 nowomow\u0105 i komunikatami marketingowymi. Nawet drobna zmiana akcent\u00f3w w zasadach autoryzowania materia\u0142\u00f3w mo\u017ce wymusi\u0107 na firmach lepsze przygotowywanie si\u0119 do wywiad\u00f3w <\/i>\u2013 dodaje Michnik.<\/b><\/p>\n
– Autoryzacja w formie, kt\u00f3ra istnieje w polskim prawodawstwie, jest chyba w\u0142a\u015bciwa tylko naszemu systemowi prawnemu i medialnemu. W innych pa\u0144stwach znaczenie dla zakresu odpowiedzialno\u015bci dziennikarza ma interes spo\u0142eczny, rzetelno\u015b\u0107 przekazu oraz wierno\u015b\u0107 cytatu wzgl\u0119dem oryginalnej wypowiedzi, tj. czy to, co zosta\u0142o opublikowane, rzeczywi\u015bcie odpowiada cytowanej wypowiedzi. W Polsce z kolei jest tak, \u017ce sankcja karna grozi za sam fakt publikacji bez autoryzacji, bez wzgl\u0119du na to, czy cytat jest wierny, nawet je\u017celi cytowana wypowied\u017a pochodzi od osoby publicznej i dotyczy sprawy o znaczeniu istotnym dla spo\u0142ecze\u0144stwa. Ten szczeg\u00f3lny formalizm rozwi\u0105za\u0144 prawa polskiego zosta\u0142 poddany krytyce przez Trybuna\u0142 w Strasburgu <\/i>– dodaje Boles\u0142aw Matuszewski z BMG Adwokaci.<\/b><\/p><\/blockquote>\n
Je\u015bli zmiany w prawie ogranicz\u0105 prawa rozm\u00f3wcy wzgl\u0119dem dziennikarza wzro\u015bnie warto\u015b\u0107 do\u015bwiadczonych i wykwalifikowanych doradc\u00f3w komunikacyjnych, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 w stanie przygotowa\u0107 swojego klienta od strony warsztatowej do, cz\u0119sto stresuj\u0105cego, spotkania z dziennikarzem.<\/p>\n
– Ju\u017c teraz obserwujemy wi\u0119ksze ni\u017c zazwyczaj zainteresowanie warsztatami medialnymi. Nasi Klienci nie tylko chc\u0105 lepiej zrozumie\u0107 potrzeby dziennikarzy ale i samemu w sprawny i zrozumia\u0142y spos\u00f3b komunikowa\u0107 cz\u0119sto o skomplikowanych zagadnieniach dotycz\u0105cych np. \u015bwiadczonych przez nich us\u0142ug. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas uwa\u017ca, \u017ce potrafi si\u0119 wypowiada\u0107, natomiast mi\u0119dzy opowiadaniem a stosowaniem przes\u0142a\u0144 komunikacyjnych istnieje przepa\u015b\u0107, kt\u00f3ra pozwala odr\u00f3\u017cni\u0107 wytrawnego m\u00f3wc\u0119 od innych. Dobry warsztat medialne burzy wiele nawyk\u00f3w, kt\u00f3re wynie\u015bli\u015bmy chocia\u017cby z naszego systemu edukacji. Wprowadzane zmiany wymusz\u0105 jeszcze wi\u0119ksz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 nie tylko za to co, ale i jak m\u00f3wimy<\/i> – dodaje Adam Sanocki trener prowadz\u0105cy warsztaty medialne oraz Partner Zarz\u0105dzaj\u0105cy w firmie doradczej Attention Marketing.<\/b><\/p><\/blockquote>\n
Z\u0142agodzenie wymogu uzyskania autoryzacji wypowiedzi mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 tak\u017ce do cz\u0119stszego korzystania przez osoby cytowane z instrument\u00f3w prawnych zmierzaj\u0105cych do ochrony ich d\u00f3br osobistych ju\u017c po publikacji.<\/p>\n
– Cz\u0119\u015bciej bowiem b\u0119dzie dochodzi\u0142o do sytuacji, w kt\u00f3rej istot\u0105 problemu nie b\u0119dzie formalny brak autoryzacji, a tre\u015b\u0107 wypowiedzi oraz spos\u00f3b jej przytoczenia. Jest to jednak ochrona udzielana dopiero po publikacji. Przed publikacj\u0105 osoba udzielaj\u0105ca wypowiedzi b\u0119dzie musia\u0142a bardziej ni\u017c dotychczas dba\u0107 o dob\u00f3r s\u0142\u00f3w, ewentualnie korzysta\u0107 z instytucji zabezpieczenia roszczenia o ochron\u0119 d\u00f3br osobistych, np. przez zakaz publikacji, cho\u0107 w przypadku os\u00f3b publicznych skorzystanie z tego rozwi\u0105zania mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 trudne ze wzgl\u0119du na interes publiczny przemawiaj\u0105cy za publikacj\u0105<\/i> – dodaje Boles\u0142aw Matuszewski z BMG Adwokaci.<\/b><\/p><\/blockquote>\n
Geneza zapowiadanych zmian w prawie – Lokalny sp\u00f3r dziennikarza i pos\u0142a<\/b><\/p>\n
Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 7 maja 2003 roku, kiedy to lokalna \u201eGazeta Ko\u015bcia\u0144ska\u201d opublikowa\u0142a nieautoryzowany fragment wywiadu z miejscowym pos\u0142em. Parlamentarzysta nie chcia\u0142 autoryzowa\u0107 przygotowanego przez redakcj\u0119 pisma wywiadu i blokowa\u0142 jego publikacj\u0119. Jerzy Wizerkaniuk, redaktor naczelny i wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bciciel \u201eGazety Ko\u015bcia\u0144skiej\u201d podj\u0105\u0142 wi\u0119c decyzj\u0119 o publikacji fragmentu wywiadu wraz z wykonanymi w czasie rozmowy zdj\u0119ciami, bez autoryzacji.<\/p>\n
Sprawa trafi\u0142a do s\u0105du, kt\u00f3ry uzna\u0142 redaktora winnym zarzucanego mu czynu wskazuj\u0105c, \u017ce dzia\u0142a\u0142 on z zamiarem z\u0142amania prawa, ale by\u0142 motywowany ch\u0119ci\u0105 wype\u0142nienia swojego obowi\u0105zku dziennikarskiego poprzez podanie wywiadu do publicznej wiadomo\u015bci. Uwzgl\u0119dniaj\u0105c ostatni czynnik s\u0105d warunkowo umorzy\u0142 post\u0119powanie i na\u0142o\u017cy\u0142 na dziennikarza obowi\u0105zek przekazania symbolicznej kwoty za cele charytatywne.<\/p>\n
Walka przed TK i zdanie odr\u0119bne prof. Rzepli\u0144skiego<\/b><\/h4>\n
Redaktor Naczelny \u201eGazety Ko\u015bcia\u0144skiej\u201d nie podda\u0142 si\u0119 jednak i postanowi\u0142 skierowa\u0107 spraw\u0119 do Trybuna\u0142u Konstytucyjnego. S\u0119dziowie TK mieli zbada\u0107, czy zapisy ustawy Prawo Prasowe z 1984 roku, przewiduj\u0105c grzywn\u0119 lub ograniczenie wolno\u015bci dla dziennikarzy i wydawc\u00f3w, kt\u00f3rzy nie zwr\u00f3c\u0105 si\u0119 do swoich rozm\u00f3wc\u00f3w z pro\u015bb\u0105 o autoryzacj\u0119 wywiadu, nie stoj\u0105 w sprzeczno\u015bci z gwarantowan\u0105 w Konstytucji RP z 1997 roku wolno\u015bci\u0105 s\u0142owa.<\/p>\n
W czasie post\u0119powania przed TK o opini\u0119 poproszeni zostali Rzecznik Praw Obywatelskich, Prokurator Generalny i Marsza\u0142ek Sejmu, kt\u00f3rzy doszli do wniosku, \u017ce obowi\u0105zek autoryzacji stoi w sprzeczno\u015bci z Ustaw\u0105 Zasadnicz\u0105. Jednak Trybuna\u0142 Konstytucyjny, na kt\u00f3rego czele sta\u0142 w\u00f3wczas dr Bohdan Zdziennicki, uzna\u0142 \u017ce zapisy ustawy s\u0105 zgodne z Konstytucj\u0105 RP. Do wyroku Trybuna\u0142u do\u0142\u0105czone zosta\u0142o zadnie odr\u0119bne s\u0119dziego Andrzeja Rzepli\u0144skiego, w kt\u00f3rym czytamy, \u017ce:<\/p>\n
\u201eZaskar\u017cone przepisy, stanowi\u0105 niekonieczn\u0105 oraz nadmiern\u0105 ingerencj\u0119 ustawodawcy w wolno\u015b\u0107 prasy w imi\u0119 ochrony dobra osobistego innej osoby. Zaskar\u017cone przepisy nie by\u0142y konieczne do ochrony tego dobra ju\u017c w momencie ich uchwalenia i tym bardziej s\u0105 niekonstytucyjne w demokratycznym pa\u0144stwie prawnym\u201d.<\/i><\/p><\/blockquote>\n
Ustawa z 1984 niezgodna z Europejsk\u0105 Konwencj\u0105 Praw Cz\u0142owieka<\/b><\/h4>\n
Jerzy Wizerkaniuk postanowi\u0142 walczy\u0107 dalej i wytoczy\u0142 pa\u0144stwu polskiemu proces przed Europejskim Trybuna\u0142em Praw Cz\u0142owieka w Strasburgu. 5\u00a0lipca 2011\u00a0r. Trybuna\u0142 w Strasburgu przyzna\u0142 racj\u0119 dziennikarzowi uznaj\u0105c zapisy ustawy Prawo Prasowe za niezgodne z postanowieniami Europejskiej Konwencji Praw Cz\u0142owieka.<\/p>\n
Trybuna\u0142 w Strasburgu stwierdzi\u0142, \u017ce\u00a0przepisy ustawy \u00a0Prawo Prasowe \u201edaj\u0105 osobom, z\u00a0kt\u00f3rymi przeprowadzono wywiad 'nieograniczone prawo zapobiegania opublikowania przez dziennikarza wywiadu uznanego za\u00a0k\u0142opotliwy lub\u00a0niepochlebny, niezale\u017cnie od\u00a0tego, jak jest prawdziwy lub\u00a0dok\u0142adny\u201d<\/i> i \u201emog\u0105 sprawi\u0107, i\u017c\u00a0dziennikarze b\u0119d\u0105 unika\u0107 stawiania wnikliwych pyta\u0144 z\u00a0obawy, \u017ce\u00a0ich rozm\u00f3wca mo\u017ce p\u00f3\u017aniej zablokowa\u0107 publikacj\u0119 ca\u0142ego wywiadu odmawiaj\u0105c autoryzacji lub\u00a0wybiera\u0107 rozm\u00f3wc\u00f3w uznanych za\u00a0wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych, ze\u00a0szkod\u0105 dla\u00a0jako\u015bci debaty publicznej\u201d.<\/i><\/p><\/blockquote>\n