Cieszysz si\u0119 z powrotu do kraju?<\/b><\/p>\n
Z jednej strony tak, bo zawsze jest fajnie wr\u00f3ci\u0107 do domu, szczeg\u00f3lnie po czterdziestu paru dniach, kiedy jest si\u0119 w zupe\u0142nie innym miejscu, kiedy ma si\u0119 tylko pok\u00f3j hotelowy – ten, z kt\u00f3rego si\u0119 wychodzi, wraca, ale jednak jest to ca\u0142y czas to samo miejsce, ale nie jest to dom, w \u017cadnym wypadku, to nie s\u0105 warunki domowe. Inaczej pracuj\u0105 zachodni dziennikarze, kt\u00f3rzy w Azji s\u0105 od kilku lat, maj\u0105 tam wynaj\u0119te domy, mieszkania i \u017cyj\u0105 zupe\u0142nie inaczej. Wi\u0119c na pewno tak, ale z drugiej strony jednak chcia\u0142oby si\u0119 tam zosta\u0107 i by\u0107 na bie\u017c\u0105co i to robi\u0107, cho\u0107 zajmowanie si\u0119 jednym tematem przez 40 dni te\u017c robi si\u0119 nudne – traci si\u0119 pewien dystans. Poza tym cz\u0142owiek my\u015bli, \u017ce to, co robi jest ci\u0105gle takie same. To jest tak, jak w przypadku, kiedy jad\u0105 reporterzy obs\u0142ugiwa\u0107 pow\u00f3d\u017a i robi\u0105 tych wej\u015b\u0107 z powodzi kilkana\u015bcie w ci\u0105gu dnia. To po trzech dniach z powodzi\u0105 ma si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce si\u0119 w k\u00f3\u0142ko o tym samym m\u00f3wi. To jest b\u0142\u0119dne wra\u017cenie, dlatego, \u017ce s\u0142uchacz nie s\u0142ucha radia przez 20 godzin w ci\u0105gu dnia, albo 10 godzin w ci\u0105gu dnia, tylko w\u0142\u0105cza akurat w danej chwili, s\u0142yszy serwis i ko\u0144czy s\u0142uchanie radia, bo wychodzi z samochodu i idzie na zakupy. Natomiast u dziennikarzy to rodzi tak\u0105 frustracj\u0119, \u017ce w k\u00f3\u0142ko si\u0119 m\u00f3wi o tym samym, albo, \u017ce si\u0119 bardzo cz\u0119sto powtarza, \u017ce u\u017cywa si\u0119 tych samych zwrot\u00f3w. Po 40 dniach pracy w jednym miejscu i tak naprawd\u0119 zajmowania si\u0119 jednym tematem, bo to jest ca\u0142y czas temat Pakistan – Afganistan – to jest ca\u0142y czas ten sam temat – ma si\u0119 do\u015b\u0107. Ale z drugiej chcia\u0142oby si\u0119 tam wr\u00f3ci\u0107, zreszt\u0105 mamy wa\u017cne wizy, \u017ce mo\u017cemy wr\u00f3ci\u0107 w ka\u017cdym momencie, je\u017celi co\u015b si\u0119 b\u0119dzie dzia\u0142o.<\/p>\n
Ch\u0119tnie wr\u00f3ci\u0142by\u015b w rejon konfliktu, czy raczej z mieszanymi uczuciami?<\/b><\/p>\n
Jakbym nie chcia\u0142 tam by\u0107 to bym tam nie polecia\u0142, to jest oczywiste.<\/p>\n
A co zdecydowa\u0142o, \u017ce to w\u0142a\u015bnie Pan polecia\u0142 jako korespondent wojenny?<\/b><\/p>\n
Moi szefowie. Ale nie u\u017cywa\u0142bym tu okre\u015blenia korespondent wojenny. Korespondenci wojenni sko\u0144czyli si\u0119, kiedy sko\u0144czy\u0142a si\u0119 druga wojna \u015bwiatowa – to by\u0142 korespondent wojenny: szed\u0142 za frontem, albo na froncie. To nie jest dziennikarstwo wojenne. Ja wiem, \u017ce \u0142adnie brzmi, ale \u017caden polski dziennikarz nie jest dziennikarzem wojennym, poniewa\u017c dziennikarz wojenny to jest taki dziennikarz, kt\u00f3ry siedzi w okopach – tak przynajmniej ja my\u015bl\u0119. Albo jest tam, gdzie toczy si\u0119 walka – w Pakistanie nie toczy\u0142a si\u0119 \u017cadna walka.<\/p>\n
Piotra Sadzi\u0144skiego mo\u017cna w tym momencie nazwa\u0107 korespondentem wojennym? <\/b><\/p>\n
Nie k\u0142\u00f3\u0107my si\u0119 o definicje. Piotr Sadzi\u0144ski te\u017c nie by\u0142 w miejscu, w kt\u00f3rym de facto toczy\u0142a si\u0119 wojna, poniewa\u017c na terenach Sojuszu P\u00f3\u0142nocnego by\u0142o miasteczko dziennikarskie. Tam by\u0142o kilkuset dziennikarzy, kt\u00f3rzy siedzieli tam, tak naprawd\u0119 niewiele widzieli, bo nie wsz\u0119dzie mogli p\u00f3j\u015b\u0107 – tam nie mo\u017cna porusza\u0107 si\u0119, jak si\u0119 chce – trzeba mie\u0107 zgod\u0119 na to, \u017ceby przemieszcza\u0107 si\u0119 w r\u00f3\u017cne miejsca. I tak to jest z dziennikarzami teraz. Nikt nie pozwala sobie na to, \u017ceby dziennikarze zbyt du\u017co widzieli.<\/p>\n
By\u0142 przyk\u0142ad w Kosowie – to jest prawdziwie dziennikarstwo, bardzo niebezpieczne. By\u0142 w\u0142oski fotoreporter, nazwiska nie pami\u0119tam, kt\u00f3ry przez kilka miesi\u0119cy by\u0142 w Kosowie, wsp\u00f3lnie z partyzantami UCK. Zapu\u015bci\u0142 brod\u0119, wygl\u0105da\u0142 dok\u0142adnie, tak jak Alba\u0144czyk, robi\u0142 zdj\u0119cia i by\u0142 nara\u017cony na te same niebezpiecze\u0144stwa, co ka\u017cdy partyzant. To jest co\u015b zupe\u0142nie innego i wymaga naprawd\u0119 odwagi. Pobyt w Pakistanie nie wymaga odwagi.<\/p>\n
Jak nale\u017cy przygotowa\u0107 si\u0119 do pracy w takim rejonie? Nale\u017cy co\u015b specjalnego wiedzie\u0107, czy mo\u017cna by\u0107 zwyk\u0142ym reporterem? <\/b><\/p>\n
W radiu jest tak, \u017ce w radiu nie pracuj\u0105 specjali\u015bci. Bardzo rzadko mo\u017cna w radiu komercyjnym znale\u017a\u0107 specjalist\u0119 z jakiej\u015b danej dziedziny. Je\u017celi s\u0105 to wynika z ich w\u0142asnych zainteresowa\u0144. Ja jad\u0105c do Pakistanu przyznam, \u017ce niewiele wiedzia\u0142em o tym kraju. Wiedzia\u0142em, \u017ce jest tam K2, wiedzia\u0142em, \u017ce jest taka miejscowo\u015b\u0107, kt\u00f3ra nazywa si\u0119 Gilgid, wiedzia\u0142em, \u017ce jest to kraj muzu\u0142ma\u0144ski. Ale zanim wyjechali\u015bmy, wydrukowali\u015bmy sobie z Jasiem Mikurt\u0105 ton\u0119, przesadzam ton\u0119, ale taki pot\u0119\u017cny stos background\u00f3w z agencji. Opr\u00f3cz tego, kiedy dojechali\u015bmy na miejsce, natychmiast kupili\u015bmy ksi\u0105\u017cki. Jest taka bardzo istotna ksi\u0105\u017cka Rashida o Talibach. Ksi\u0105\u017cka bez kt\u00f3rej przeczytania nie powinno zabiera\u0107 si\u0119 g\u0142osu – to jest kwintesencja wiedzy o Talibach. I po przeczytaniu tej ksi\u0105\u017cki i po przeczytaniu paru innych publikacji dopiero mieli\u015bmy poj\u0119cie co tak naprawd\u0119 mo\u017ce dzia\u0107 si\u0119 w Afganistanie, czym jest Pakistan, jacy ludzie tam \u017cyj\u0105, jakich j\u0119zyk\u00f3w u\u017cywaj\u0105 i czym si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105.<\/p>\n
Musz\u0119 poda\u0107 przyk\u0142ad Wojtka Jagielskiego z Gazety Wyborczej. Ten cz\u0142owiek by\u0142 tam po raz dziesi\u0105ty chyba, jak m\u00f3wi\u0142. I on nawet przyzna\u0142, \u017ce nie wie wszystkiego o tym kraju. Dziennikarze nie musz\u0105 wiedzie\u0107 wszystkiego o danym miejscu, gdzie s\u0105, bo to jest niemo\u017cliwe. W takim wypadku musieliby dziennikarze Pakista\u0144scy m\u00f3wi\u0107 tylko o Pakistanie.<\/p>\n
W jakim j\u0119zyku porozumiewali\u015bcie si\u0119 na miejscu? <\/b><\/p>\n
Urz\u0119dowym j\u0119zykiem w Pakistanie jest j\u0119zyk angielski, co wcale nie znaczy, \u017ce wszyscy po angielsku m\u00f3wi\u0105, albo, \u017ce znaczna wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli tamtejszego kraju m\u00f3wi po angielsku. To jest absolutnie nieprawda. Ludzie u\u017cywaj\u0105 tam takiej odmiany basic english i praktycznie z ka\u017cdym mo\u017cna porozumie\u0107 si\u0119 po angielsku. Gorzej w rejonach przygranicznych – tam rzeczywi\u015bcie jest problem, ale wynajmowa\u0142o si\u0119 t\u0142umacza, kt\u00f3ry t\u0142umaczy\u0142.<\/p>\n
By\u0142 taki przyk\u0142ad. Kiedy\u015b rozmawiali\u015bmy z dzie\u0107mi – uchod\u017acy z Afganistanu, tyle, \u017ce anty-taliba\u0144scy, to znaczy te dzieci pochodzi\u0142y z plemion p\u00f3\u0142nocy Afganistanu, z plemion, kt\u00f3re nie popiera\u0142y Talib\u00f3w i te dzieci m\u00f3wi\u0142y w dialekcie perskim. Inne dziecko, te\u017c uciekinier z Afganistanu, t\u0142umaczy\u0142 ten dialekt perski na j\u0119zyk pasztu – to jest j\u0119zyk Pasztun\u00f3w. Z pasztu by\u0142o t\u0142umaczone na urdu, a z urdu dopiero na angielski.<\/p>\n
Przechodz\u0105c tak\u0105 drog\u0119 mo\u017ce doj\u015b\u0107 do zak\u0142ama\u0144… <\/b><\/p>\n
No tak, ale to s\u0105 proste komunikaty. To nie jest wywiad na temat geopolityki, tylko na temat tego, co te dzieci czu\u0142y, co my\u015bl\u0105 – tutaj trudno o przek\u0142amania. Oczywi\u015bcie mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce kto\u015b Ci\u0119 pr\u00f3buje oszuka\u0107, no ale raczej nie s\u0105dz\u0119.<\/p>\n
Mia\u0142e\u015b ochron\u0119? Jakie\u015b specjalne \u015brodki bezpiecze\u0144stwa zosta\u0142y powzi\u0119te?<\/b><\/p>\n
Nie, ochrona jest niezb\u0119dna tylko na terytoriach plemiennych, ale to nie jest wym\u00f3g dziennikarzy, tylko to rz\u0105du Pakista\u0144skiego, poniewa\u017c terytoria plemienne rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 wzd\u0142u\u017c granicy z Afganistanem – pas 50 mil, na kt\u00f3rym mieszkaj\u0105 plemiona pasztu\u0144skie. Ka\u017cde takie plemi\u0119 ma swoje w\u0142asne prawa i zasady. W niekt\u00f3rych plemionach obowi\u0105zuje szariat – prawo muzu\u0142ma\u0144skie, w innych nie. W ka\u017cdym razie, ka\u017cdy rz\u0105dzi si\u0119 tam wed\u0142ug swoich praw. W\u0142adza Pakistanu ko\u0144czy si\u0119 na ubitej drodze i tam eskorta jest konieczna. To znaczy w\u0142adza Pakista\u0144ska narzuca t\u0119 eskort\u0119 – z jednej strony dla bezpiecze\u0144stwa, ale z drugiej strony te\u017c po to, \u017ceby nie m\u00f3c zbyt du\u017co zobaczy\u0107, poniewa\u017c Pasztunowie sprzedaj\u0105 bro\u0144, narkotyki. I tam mo\u017cna kupi\u0107 bazuk\u0119 czy ka\u0142asznikowa na bazarze po prostu, to nie jest \u017caden problem. Mo\u017cna kupi\u0107 bazuk\u0119, p\u00f3j\u015b\u0107 obok do pobliskiej doliny i wypr\u00f3bowa\u0107 – to jest normalna tam rzecz.<\/p>\n
Ale dochodzi\u0142o w mi\u0119dzy czasie do r\u00f3\u017cnych zamieszek, manifestacji w Pakistanie. Obrzucano dziennikarzy kamieniami… <\/b><\/p>\n
Ja bym tego nie demonizowa\u0142. Zdarza\u0142y si\u0119 takie „objawy braku sympatii”, \u017ce kto\u015b w kogo\u015b rzuci\u0142 kamieniem. Rzeczywi\u015bcie by\u0142y takie przypadki, ale sp\u0119dzaj\u0105c tam czterdzie\u015bci dni, przez te czterdzie\u015bci dni najcz\u0119\u015bciej spotyka\u0142em si\u0119 z oznakami sympatii, a nie antypatii, dlatego, \u017ce tam ludzie s\u0105 bardzo mili z natury. Na pewno cz\u0119\u015b\u0107 z nich jest mi\u0142a, dlatego \u017ce dzi\u0119ki obecno\u015bci dziennikarzy, konkretnego dziennikarza, mog\u0105 zarobi\u0107 pieni\u0105dze, bo wiadomo, \u017ce dziennikarze maj\u0105 pieni\u0105dze i te pieni\u0105dze wydaj\u0105. By\u0107 mo\u017ce dlatego te\u017c s\u0105 mili, ale z natury – tak my\u015bl\u0119, \u017ce chyba jednak z natury s\u0105 mili. A te przypadki obrzucania to naprawd\u0119 by\u0142y jakie\u015b jednostkowe zdarzenia. Ja pami\u0119tam, jak wyszli\u015bmy na ulice Islamabadu zaraz po tym, jak rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 naloty – nikt nam nic nie zrobi\u0142, nie poruszali\u015bmy si\u0119 tam z \u017cadn\u0105 ochron\u0105…<\/p>\n
Czyli generalnie by\u0142o tam bezpiecznie?<\/b><\/p>\n
To jest inne poj\u0119cie bezpiecze\u0144stwa. Tutaj wychodz\u0105c na ulic\u0119 te\u017c mo\u017cna zosta\u0107 napadni\u0119tym i okradzionym, pewnie tak samo w Pakistanie. Ale tam na ulicach by\u0142a taka ilo\u015b\u0107 wojska i policji, i to nie policji z pa\u0142kami, tylko tam na ulicach stoj\u0105 karabiny maszynowe i wozy pancerne, \u017ce tam jest spokojnie, poniewa\u017c musi by\u0107 spokojnie. Kiedy manifestanci, kt\u00f3rzy manifestowali, gdzie\u015b przekraczali t\u0119 ustalon\u0105 granic\u0119 z w\u0142adz\u0105, w\u0142adza strzela\u0142a do ludzi – tam si\u0119 nikt nie przejmuje takimi rzeczami. Je\u017celi demonstranci przekrocz\u0105 tak\u0105 umown\u0105 lini\u0119 zachowania, jak zdarzy\u0142o si\u0119 to w D\u017cakobabadzie ko\u0142o lotniska, wtedy pada rozkaz otwarcia ognia i strzela si\u0119 do ludzi z karabin\u00f3w maszynowych, po czym pojawia si\u0119 niewielka notka nast\u0119pnego dnia w gazecie, \u017ce 7 – 10 os\u00f3b zgin\u0119\u0142o.<\/p>\n
Jest to taka polityka bezpiecze\u0144stwa genera\u0142a Muszarafa?<\/b><\/p>\n
Nie nale\u017cy zapomina\u0107, \u017ce w Pakistanie nie mamy demokratycznego rz\u0105du, tylko w Pakistanie rz\u0105dzi hunta wojskowa, kt\u00f3ra dosz\u0142a do w\u0142adzy w wyniku zamachu stanu. Tym krajem rz\u0105dzi armia. Genera\u0142ami s\u0105 ministrowie, wy\u017cszymi oficerami s\u0105 ni\u017csi urz\u0119dnicy i generalnie wojsko rz\u0105dzi Pakistanem.<\/p>\n
Musieli\u015bcie dawa\u0107 jakie\u015b \u0142ap\u00f3wki na miejscu? \u017beby si\u0119 gdzie\u015b dosta\u0107, z kim\u015b porozmawia\u0107?<\/b><\/p>\n
No tak, zdarza\u0142o si\u0119 tak. Znaczy, trudno to nazwa\u0107 \u0142ap\u00f3wk\u0105, bo mo\u017cna to r\u00f3wnie dobrze nazywa\u0107 honorarium. \u017beby porozmawia\u0107 z niekt\u00f3rymi przedstawicielami opozycji islamskiej w Pakistanie – mniejsza o nazwiska, ale chodzi o Mu\u0142\u0142\u00f3w – ale to trzeba by\u0142o zap\u0142aci\u0107 sekretarzom danego Mu\u0142\u0142y 100 dolar\u00f3w, \u017ceby m\u00f3c porozmawia\u0107 z tym znanym i szanowanym Mu\u0142\u0142\u0105.<\/p>\n
By\u0142y jakie\u015b problemy na granicy w czasie pobytu, ciekawe wydarzenia z \u017co\u0142nierzami, celnikami?<\/b><\/p>\n
Kiedy leci si\u0119 samolotem, granica nie stanowi \u017cadnego problemu. Lotnisko w Karaczi jest kilka razy wi\u0119ksze ni\u017c lotnisko w Warszawie i wszystko odbywa si\u0119 tam normalnie, jak w Europie. Natomiast ciekawa jest granica – i to jest punkt zainteresowania dziennikarzy – granica Afga\u0144sko – Pakista\u0144ska. Tak jak [Ci] m\u00f3wi\u0142em, jest ten pas przygraniczny. Granicy pilnuj\u0105 oddzia\u0142y wojskowe, ale te\u017c granicy pilnuj\u0105 oddzia\u0142y pasztu\u0144skie, czyli miejscowe. I to jest najciekawsze miejsce w Pakistanie dla dziennikarzy i tam wszyscy dziennikarze chc\u0105 si\u0119 dosta\u0107, a tam nie mo\u017cna normalnie wjecha\u0107 – trzeba mie\u0107 pozwolenie, specjalne pozwolenie wydane przez rz\u0105d pakista\u0144ski. \u017beby za\u0142atwi\u0107 takie pozwolenie to trzeba sp\u0119dzi\u0107 kilka albo kilkana\u015bcie godzin w urz\u0119dach. Chyba trzy urz\u0119dy trzeba odwiedzi\u0107, \u017ceby takie zezwolenie na wjazd na terytoria plemienne otrzyma\u0107. Niekt\u00f3rzy dziennikarze pr\u00f3buj\u0105 dostawa\u0107 si\u0119 tam bez zezwole\u0144, przebieraj\u0105c si\u0119 za Pasztun\u00f3w, za kobiety – r\u00f3\u017cnie. Podobnie, jak pr\u00f3buj\u0105 si\u0119 dosta\u0107 do Afganistanu. Zreszt\u0105, przej\u015bcie granicy pakista\u0144sko – afga\u0144skiej nie stanowi \u017cadnego problemu.<\/p>\n
Pr\u00f3bowali\u015bcie?<\/b><\/p>\n
Nie trzeba pr\u00f3bowa\u0107… – p\u0142aci si\u0119 odpowiedni\u0105 sum\u0119 pieni\u0119dzy przewodnikowi i si\u0119 przechodzi. Nie przeszli\u015bmy granicy afga\u0144sko – pakista\u0144skiej, bo pytanie, kt\u00f3re stawiali\u015bmy sobie my i nasi szefowie jest oczywiste: jaki z tego mo\u017cna uzyska\u0107 efekt antenowy? Kiedy przejdzie si\u0119 t\u0105 granic\u0119 afga\u0144sko – pakista\u0144sk\u0105 jest si\u0119 w g\u00f3rach, wysokich g\u00f3rach – nic nie wida\u0107 specjalne. I jedyne, co mo\u017cna zrobi\u0107 to tylko powiedzie\u0107, \u017ce jest si\u0119 w Afganistanie. Mo\u017cna przej\u015b\u0107 g\u0142\u0119biej, ale wtedy, jak ka\u017cdy dziennikarz, kt\u00f3ry do tej pory przechodzi\u0142, trafia si\u0119 do wi\u0119zienia. Talibowie aresztuj\u0105 dziennikarzy i potem wydalaj\u0105 – jeszcze nikomu nic z\u0142ego nie zrobili. Ale w\u00f3wczas siedzi si\u0119 dwa tygodnie, albo tydzie\u0144, albo dziesi\u0119\u0107 dni w areszcie. Na pewno du\u017co si\u0119 widzi, ale traci si\u0119 sprz\u0119t, bo oni konfiskuj\u0105 sprz\u0119t – telefony satelitarne i inne urz\u0105dzenia, poniewa\u017c no nie wiedz\u0105 do czego to s\u0142u\u017cy, albo obawiaj\u0105 si\u0119, \u017ce to mo\u017ce by\u0107 u\u017cyte do innych cel\u00f3w, nie tylko dziennikarskich. I takie przej\u015bcie nie ma sensu.<\/p>\n
Czy by\u0142 jaki\u015b niebezpieczny moment tej misji? Co\u015b co najbardziej zapami\u0119ta\u0142e\u015b?<\/b><\/p>\n
Momenty niebezpieczne s\u0105. To nie jest tak, \u017ce siedzi si\u0119 tam, jak w uzdrowisku. Ale to nie s\u0105 takie jakie\u015b momenty, kt\u00f3re powoduj\u0105, \u017ce na samo wspomnienie dr\u017cy serce. Nie, kiedy rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 naloty, kiedy odbywa\u0142y si\u0119 np. w Peszawarze demonstracje, to ju\u017c by\u0142o w pewnym momencie rzeczywi\u015bcie tak, \u017ce wojsko i policja nie patrzy\u0142a gdzie rzuca gaz \u0142zawi\u0105cy. Tam wje\u017cd\u017ca\u0142y, w\u015br\u00f3d tych demonstrant\u00f3w, samochody z \u017co\u0142nierzami, by\u0142y samochody z ci\u0119\u017ckimi karabinami maszynowymi na dachach – i gdyby w tym momencie otwarto ogie\u0144, to pewnie te\u017c paru dziennikarzy by zgin\u0119\u0142o, bo je\u017celi strzela si\u0119 z karabinu maszynowego w t\u0142um to kule lec\u0105, tam gdzie zosta\u0142y strzelone. Cho\u0107 kiedy jest si\u0119 w takich miejscach to jest jak ze skokiem na bungee, to jest adrenalina przez ten moment, potem mo\u017ce cz\u0142owiek si\u0119 zastanawia, \u017ce mog\u0142o co\u015b si\u0119 sta\u0107, ale kiedy to si\u0119 dzieje, to nikt o tym nie my\u015bli. Znacznie bardziej niebezpiecznie by\u0142o w Albanii, w niekt\u00f3rych miejscach Albanii, gdzie by\u0142em i tam si\u0119 – powiem szczerze – ba\u0142em, to jest rejon Bajram Curi. Natomiast w Pakistanie nie.<\/p>\n
By\u0142 w og\u00f3le jaki\u015b plan awaryjny na wypadek eskalacji tego konfliktu na tereny Pakistanu?<\/b><\/p>\n
Niekt\u00f3rzy wie\u015bcili, inni obawiali si\u0119, \u017ce kiedy rozpoczn\u0105 si\u0119 ataki na Afganistan w Pakistanie wybuchnie powstanie ludowe, \u017ce islami\u015bci wywo\u0142aj\u0105 takie powstanie, \u017ce zostanie obalona w\u0142adza prezydenta Muszarafa, zacznie si\u0119 chaos. Jedyne wyj\u015bcie, kt\u00f3re mo\u017cna by\u0142o zastosowa\u0107 to mie\u0107 wbit\u0105 indyjsk\u0105 wiz\u0119 do paszportu i w sytuacji takiego zamachu stanu, czy kiedy sytuacja wymkn\u0119\u0142aby si\u0119 z pod kontroli, kiedy zacz\u0119to by zabija\u0107 bia\u0142ych ludzi, albo chrze\u015bcijan tylko dlatego, \u017ce s\u0105 chrze\u015bcijanami, czy bia\u0142ymi, wtedy jedyny plan awaryjny to by\u0142aby ucieczka w stron\u0119 Indii, ale to trzeba jecha\u0107 samochodem, bo inaczej si\u0119 nie da przej\u015b\u0107 przez granic\u0119.<\/p>\n
Mieli\u015bcie tak\u0105 wiz\u0119?<\/b><\/p>\n
Mieli\u015bmy. Za\u0142atwili\u015bmy j\u0105 ju\u017c w Islamabadzie. To jest racjonalne dzia\u0142anie – nale\u017cy mie\u0107 takie rzeczy w paszporcie.<\/p>\n
Kontaktowa\u0142e\u015b si\u0119 na miejscu ze swoimi kolegami po fachu z innych medi\u00f3w, krajowych i zagranicznych?<\/b><\/p>\n
W takich krajach si\u0142\u0105 rzeczy ludzie si\u0119 kontaktuj\u0105, to chocia\u017cby z racji towarzyskich – po pracy. W krajach muzu\u0142ma\u0144skich niespecjalnie jest du\u017co rozrywek – tam ludzie bawi\u0105 si\u0119 raczej w domu, albo sp\u0119dzaj\u0105 czas w domu. S\u0105 kawiarnie i restauracje, natomiast tam nie sp\u0119dza si\u0119 czasu poza domem, wobec tego jest nudno generalnie, jak dla Europejczyka, Polaka. Si\u0142\u0105 rzeczy spotykali\u015bmy si\u0119, \u017ceby porozmawia\u0107 o tym, co robili\u015bmy, porozmawia\u0107 zupe\u0142nie towarzysko, natomiast starali\u015bmy si\u0119 nie rozmawia\u0107, albo nie m\u00f3wi\u0107 o tym, co robi\u0107 b\u0119dziemy, bo to jest bez sensu, poniewa\u017c wtedy si\u0142\u0105 rzeczy ludzie z r\u00f3\u017cnych redakcji wys\u0142ani na drugi koniec \u015bwiata zaczynaj\u0105 robi\u0107 podobne rzeczy, a to jest pozbawione celu. Lepiej m\u00f3wi\u0107 po, ni\u017c przed.<\/p>\n
By\u0142 w og\u00f3le czas na odpoczynek?<\/b><\/p>\n
To zale\u017cy, co si\u0119 dzia\u0142o. Kiedy rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 naloty nie by\u0142o czasu na nic – spali\u015bmy godzin\u0119 w ci\u0105gu nocy. Ale byli\u015bmy tam ju\u017c 14 wrze\u015bnia, czyli trzy dni po tragedii w Nowym Jorku i Waszyngtonie i przez ten czas, kiedy robi\u0142o si\u0119 materia\u0142y z Pakistanu opowiadaj\u0105ce o takich miejscach, jak obozy dla uchod\u017ac\u00f3w, jak granica pakista\u0144sko – afga\u0144ska pracowa\u0142o si\u0119 normalnie. Owszem, by\u0142o to kilka d\u017awi\u0119k\u00f3w na antenie w ci\u0105gu dnia, albo wi\u0119cej, ni\u017c kilka, ale ko\u0144czyli\u015bmy prac\u0119 i mieli\u015bmy czas dla siebie, aczkolwiek r\u00f3\u017cnica czasu powodowa\u0142a, \u017ce kiedy ko\u0144czyli\u015bmy prac\u0119 by\u0142a g\u0142ucha noc. Wtedy rzeczywi\u015bcie by\u0142 problem, \u017ceby zje\u015b\u0107 sp\u00f3\u017aniony obiad, bo wszystko ju\u017c by\u0142o zamkni\u0119te.<\/p>\n
A takie rzeczy, jak alkohol i papierosy?<\/b><\/p>\n
Papierosy to nie jest problem, natomiast alkohol – owszem, oficjalnie nie sprzedaje si\u0119 tam alkoholu i muzu\u0142manie w Pakistanie nie mog\u0105 pi\u0107 alkoholu w jakiejkolwiek postaci, czy to jest lampka wina, szampana, czy piwo. Natomiast w Islamabadzie dzia\u0142aj\u0105 kluby przeznaczone dla cudzoziemc\u00f3w, gdzie mo\u017cna pi\u0107 piwo. Jest klub ONZ, jest Chinese Club, Canadian Club, French Club i British Club – pi\u0119\u0107 klub\u00f3w, do kt\u00f3rych obcokrajowcy mog\u0105 i\u015b\u0107, zap\u0142aci\u0107 i napi\u0107 si\u0119 piwa, jak w normalnym pubie.<\/p>\n
Pili\u015bcie piwo na miejscu?<\/b><\/p>\n
Pewnie, \u017ce tak. Natomiast, tak jak w ka\u017cdym innym kraju, funkcjonuje r\u00f3wnie\u017c w Pakistanie czarny rynek, poniewa\u017c w Pakistanie produkuje si\u0119 whisky i piwo. To s\u0105 rzeczy produkowane, albo na export, albo na potrzeby chrze\u015bcijan lub jakie\u015b potrzeby oficjalne. Jest taka produkcja, natomiast muzu\u0142manin nie mo\u017ce pi\u0107 alkoholu. Ja mia\u0142em tak\u0105 sytuacj\u0119, \u017ce wraca\u0142em ze znajomym Turkiem, pracownikiem jednej z misji humanitarnych, kt\u00f3ry jako obcokrajowiec by\u0142 w takim klubie – to by\u0142 Chinese Club, gdzie pi\u0142 piwo, rozmawiali\u015bmy i wracali\u015bmy taks\u00f3wk\u0105. Zatrzyma\u0142a nas policja do kontroli, ode mnie nie chcieli nic poza paszportem, natomiast, kiedy zauwa\u017cyli, \u017ce on jest muzu\u0142maninem, bo jest Turkiem, to by\u0142 dosy\u0107 du\u017cy problem z tym, \u017ce pi\u0142 alkohol – oni to czuj\u0105, a on jest muzu\u0142maninem, a tak nie wolno wed\u0142ug prawa pakista\u0144skiego. \u0141ap\u00f3wka rozwi\u0105za\u0142a problem…<\/p>\n
Korzystali\u015bcie z pomocy lokalnych dziennikarzy?<\/b><\/p>\n
Lokalni dziennikarze w Pakistanie bardzo ciesz\u0105 si\u0119 z tego, co si\u0119 dzieje, poniewa\u017c lokalni dziennikarze w Pakistanie dzi\u0119ki temu zarabiaj\u0105 pieni\u0105dze. Nie trzeba ich nawet szuka\u0107, poniewa\u017c to oni szukaj\u0105 cudzoziemc\u00f3w – pojawiaj\u0105 si\u0119 w hotelach, oferuj\u0105 swoje us\u0142ugi. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w s\u0105 to us\u0142ugi bardzo miernej jako\u015bci, to znaczy ka\u017cdy z nich opowiada, \u017ce mo\u017ce za\u0142atwi\u0107, um\u00f3wi\u0107 i zaaran\u017cowa\u0107 spotkanie z ka\u017cdym, zaczynaj\u0105c od genera\u0142a Muszarafa, a ko\u0144cz\u0105c na najbardziej znanych przyw\u00f3dcach islamskich. P\u00f3\u017aniej \u017cycie pokazuje, \u017ce nie s\u0105 w stanie – trzeba bardzo uwa\u017ca\u0107. Czasami przewodnik jest rzeczywi\u015bcie konieczny, je\u017celi chce si\u0119 um\u00f3wi\u0107 z kim\u015b, pr\u00f3bowa\u0142o si\u0119 samemu i nic z tego nie wychodzi, wtedy mo\u017cna skorzysta\u0107 z us\u0142ug przewodnika, ale generalnie nie wydaje mi si\u0119 to tak bardzo potrzebne, \u017ceby je\u017cd\u017c\u0105c do Peszawaru, \u017ceby tam wynajmowa\u0107 przewodnika do robienia temat\u00f3w na miejscu. To nie jest zbyt potrzebne, raczej incydentalne.<\/p>\n
Czy przy zbieraniu informacji korzystali\u015bcie z pomocy dziennikarzy w Polsce?<\/b><\/p>\n
Jest zasadnicza r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy tym, co my robili\u015bmy w Pakistanie i w og\u00f3le co dziennikarze Polscy mog\u0105 robi\u0107 w takich krajach, jak Pakistan, czy w przypadku takich konflikt\u00f3w, a tym co robi\u0105 agencje informacyjne. Nikt nie jest w stanie z polskich dziennikarzy specjalnie \u015bciga\u0107 si\u0119 z agencjami mi\u0119dzynarodowymi, takimi jak Reuters, czy AFP, dlatego, \u017ce te agencje maj\u0105 sta\u0142e biura w takich krajach, w kt\u00f3rych zatrudniaj\u0105 po kilka lub kilkana\u015bcie os\u00f3b. To s\u0105 cz\u0119sto Pakista\u0144czycy – cz\u0119\u015b\u0107 staffu to obcokrajowcy, cz\u0119\u015b\u0107 Pakista\u0144czycy i to s\u0105 normalne biura agencji, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 tam od wielu, wielu lat. Dziennikarz z Polski, kt\u00f3ry przyje\u017cd\u017ca do Pakistanu, bo co\u015b si\u0119 dzieje obok w Afganistanie, nie jest w stanie konkurowa\u0107 informacyjnie na tzw. newsa, i te\u017c nie jest takie zadanie dziennikarzy, kt\u00f3rzy je\u017cd\u017c\u0105 w takie miejsce, bo tak naprawd\u0119 news jest dost\u0119pny w komputerze, w agencjach. Po co dziennikarz z Polski i nie tylko ma zbiera\u0107, czy szuka\u0107 na miejscu news\u00f3w tego rodzaju, kt\u00f3re s\u0105 w agencjach – bo one s\u0105 w agencjach, taki wyjazd jest bez celu. Trzeba pokazywa\u0107 to czego agencje nie s\u0105 w stanie pokaza\u0107 i czego nie daj\u0105 agencje, bo agencje daj\u0105 such\u0105 informacj\u0119, a trzeba pokaza\u0107 \u017cycie w Pakistanie, pokaza\u0107 bazar, pokaza\u0107 co my\u015bl\u0105 ludzie, co my\u015bl\u0105 przyw\u00f3dcy, co my\u015bl\u0105 i czuj\u0105 islami\u015bci, a co czuj\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy s\u0105 nastawieni pro – Ameryka\u0144sko w Pakistanie. Tego agencja nie jest w stanie pokaza\u0107, klimatu miejsca, tego co czuj\u0105, my\u015bl\u0105 ludzie. I taka jest rola dziennikarza w takim miejscu, a nie szukanie newsa, czy \u015bciganie si\u0119. To najlepiej wida\u0107 podczas konferencji ambasadora Talib\u00f3w i kiedy ta konferencja trwa wi\u0119kszo\u015b\u0107 dziennikarzy agencyjnych ma laptopy podpi\u0119te do telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych i na bie\u017c\u0105co zsy\u0142aj\u0105 to, co powiedzia\u0142 ambasador ambasador. Jaki sens ma wtedy \u015bciganie si\u0119?<\/p>\n
W jaki sprz\u0119t byli\u015bcie wyposa\u017ceni?<\/b><\/p>\n
To nazywa si\u0119 w naszej nomenklaturze satelitarne studio, a sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch element\u00f3w tak naprawd\u0119. Szerokopasmowa nera – to nie jest telefon satelitarny, to jest antena satelitarna ze specjaln\u0105 przystawk\u0105 i nie mo\u017cna z niego wykonywa\u0107 rozm\u00f3w telefonicznych. Do anteny satelitarnej podpi\u0119ty jest [skup?]reporter – to jest takie urz\u0105dzenie, do kt\u00f3rego podpina si\u0119 mikrofony, minidisc i kilka innych urz\u0105dze\u0144 mo\u017cna podpi\u0105\u0107. Oba dzia\u0142aj\u0105 oczywi\u015bcie na baterie. Anten\u0119 trzeba wystawi\u0107 w odpowiednim kierunku \u015bwiata, urz\u0105dzenie w\u0142\u0105czy\u0107 i dzi\u0119ki temu mo\u017cna na \u017cywo nadawa\u0107 z jako\u015bci\u0105 blisk\u0105 tej, kt\u00f3r\u0105 uzyskuje si\u0119 w studiu.<\/p>\n
Mia\u0142e\u015b laptopa, aparat cyfrowy?<\/b><\/p>\n
Aparat cyfrowy mieli\u015bmy, laptopa nie, zdj\u0119cia musieli\u015bmy przesy\u0142a\u0107 z kawiarenek internetowych, co zabiera\u0142o strasznie du\u017co czasu. To by\u0142 b\u0142\u0105d, \u017ce nie wzi\u0119li\u015bmy laptopa, bo wysy\u0142anie kilku zdj\u0119\u0107 trwa\u0142o par\u0119 godzin, tam tak dzia\u0142a Internet.<\/p>\n
Jak oceniasz media pakista\u0144skie?<\/b><\/p>\n
Mog\u0119 ocenia\u0107 tylko angloj\u0119zyczne, poniewa\u017c trudno czyta\u0107 gazety, kt\u00f3re drukowane s\u0105 w urdu, natomiast wi\u0119kszo\u015b\u0107 tytu\u0142\u00f3w, takich jak The News, czy Nation stara\u0142y si\u0119 by\u0107 obiektywne – to na pewno nie by\u0142y gazety, kt\u00f3re chcia\u0142y wywo\u0142a\u0107 jaki\u015b konflikt. To raczej by\u0142y obiektywne media. Oczywi\u015bcie obiektywne z punktu widzenia pakista\u0144skiego, dlatego \u017ce otwieraj\u0105c polsk\u0105 gazet\u0119 te\u017c znajdzie si\u0119 cz\u0119\u015bciej tam prezydenta Aleksandra Kwa\u015bniewskiego, czy informacje o tym, co prezydent zrobi\u0142, ni\u017c w gazecie brytyjskiej. W tych gazetach r\u00f3wnie\u017c by\u0142o du\u017co o tym, co w\u0142adza Pakistanu powiedzia\u0142a, albo co prezydent powiedzia\u0142, co zrobi\u0142, z kim si\u0119 spotka\u0142, ale pojawia\u0142y si\u0119 te\u017c r\u00f3\u017cne materia\u0142y, r\u00f3\u017cne opinie – i krytyczne wobec tego, co robi\u0105 Amerykanie i popieraj\u0105ce, wi\u0119c te pisma by\u0142y obiektywne. Gorzej z pismami – o czym nam m\u00f3wiono, pr\u00f3bowano t\u0142umaczy\u0107 – kt\u00f3re s\u0105 wydawane w urdu, cz\u0119sto w mniejszych miastach, przez grupy polityczne – te gazety na pewno nie s\u0105 obiektywne. Angloj\u0119zyczne raczej tak, chocia\u017c pope\u0142nia\u0142y b\u0142\u0119dy, na czym sparzyli si\u0119 niekt\u00f3rzy dziennikarze, bo wbrew pozorom wiele agencji, nawet tych mi\u0119dzynarodowych i bardzo znanych, opiera si\u0119 na prasie tamtejszej i cz\u0119sto nie tyle cytuje, ile wykorzystuje informacje prasy tamtejszej, a zdarza si\u0119 czasami, \u017ce te informacje s\u0105 nieprawdziwe.<\/p>\n
Jak oceniasz relacje przekazywane obecnie w stacjach telewizyjnych i radiowych oraz prac\u0119 swoich koleg\u00f3w z innych redakcji?<\/b><\/p>\n
To nie jest kwestia oceny. To co dzieje si\u0119 w tej chwili w Pakistanie i nawet w Afganistanie ju\u017c nie stanowi najbardziej istotnych informacji w serwisach, ani w telewizji, ani w radiu, dlatego \u017ce ta wojna okaza\u0142a si\u0119 ma\u0142o medialna. To nie jest wojna w Zatoce Perskiej, gdzie wtedy dziennikarze mieli dost\u0119p wsz\u0119dzie. Teraz dziennikarze nie maj\u0105 nigdzie dost\u0119pu tak naprawd\u0119, bo nawet w\u0142adze pakista\u0144skie (ju\u017c du\u017co wcze\u015bniej) zamkn\u0119\u0142y obozy dla uchod\u017ac\u00f3w, nie wolno do nich wje\u017cd\u017ca\u0107. Dziennikarze w Pakistanie, a podobnie w Afganistanie, niewiele mog\u0105 zrobi\u0107, chocia\u017cby bardzo chcieli, poniewa\u017c na wjazd do obozu uchod\u017ac\u00f3w trzeba mie\u0107 zgod\u0119 w\u0142adz. Te obozy zamkni\u0119to dlatego, \u017ce obcokrajowcy, czyli my – dziennikarze, nie znamy zasad panuj\u0105cych w\u015br\u00f3d Pasztun\u00f3w, nie znamy ich obyczaj\u00f3w i cz\u0119sto te obyczaje naruszali\u015bmy, a w\u015br\u00f3d niekt\u00f3rych plemion pasztu\u0144skich za rozmow\u0119 z kobiet\u0105, kt\u00f3ra jest \u017con\u0105 jakiego\u015b m\u0119\u017cczyzny grozi \u015bmier\u0107. Ten m\u0119\u017cczyzna musi zabi\u0107 innego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry rozmawia\u0142 z jego \u017con\u0105 – on nie ma wyj\u015bcia, musi zabi\u0107 i z tego powodu m.in. zamkni\u0119te zosta\u0142y obozy dla uchod\u017ac\u00f3w. Zamkni\u0119ty jest obszar przygraniczny, zamkni\u0119te s\u0105 obozy – tak naprawd\u0119, co maj\u0105 tam dziennikarze zrobi\u0107? Wszyscy czekaj\u0105 kiedy nast\u0105pi prze\u0142om w Afganistanie, tzn. kiedy wejd\u0105 tam wojska, kiedy zostanie obalona – je\u017celi zostanie obalona – w\u0142adza Talib\u00f3w. Podobnie jak w Kosowie, wtedy w Afganistanie pojawi\u0105 si\u0119 tysi\u0105ce dziennikarzy.<\/p>\n
Czyli w tej chwili wysy\u0142anie w\u0142asnego reportera przez stacj\u0119 telewizyjn\u0105, b\u0105d\u017a radiow\u0105, nie ma wi\u0119kszego sensu? <\/b><\/p>\n
Decyduje ka\u017cda z redakcji. RMF FM uzna\u0142, \u017ce nie ma specjalnie sensu, dlatego \u017ce ten konflikt mo\u017ce trwa\u0107 jeszcze wiele miesi\u0119cy, a to co si\u0119 w tej chwili dzieje nie jest tak istotne dla polskiego s\u0142uchacza. Odwracaj\u0105c t\u0105 sytuacj\u0119, media komercyjne musz\u0105 dostarcza\u0107 tego, co chce s\u0142uchacz, nawet je\u017celi to jest news i musz\u0105 kierowa\u0107 si\u0119 tym, nie mog\u0105 robi\u0107 czego\u015b, co nie jest akceptowane. Tej wojny by\u0142o bardzo du\u017co w polskich mediach, a to co si\u0119 w tej chwili dzieje nie jest niczym nowym, to jest powtarzanie w k\u00f3\u0142ko tego samego. Pojedyncze zdarzenia, kt\u00f3re teraz mo\u017cna zanotowa\u0107 z Pakistanu, to ju\u017c informacje na si\u00f3dmej, \u00f3smej pozycji w serwisach.<\/p>\n
Jak smakuje kuchnia pakista\u0144ska?<\/b><\/p>\n
Jest smaczna, aczkolwiek potwornie i to potwornie ostra – zreszt\u0105 podobnie, jak indyjska. Trudno sobie wyobrazi\u0107, jak mo\u017ce by\u0107 ostra potrawa, gdy nie by\u0142o si\u0119 w Azji. Nie chodzi ju\u017c nawet o smak, tylko woda, flora bakteryjna – ka\u017cdy z polskich dziennikarzy, kt\u00f3ry pojawia\u0142 si\u0119 w Pakistanie, po kilku dniach prze\u017cywa\u0142 potworne m\u0119ki \u017co\u0142\u0105dkowe, niekt\u00f3rzy przez ca\u0142y pobyt, a nawet po powrocie.<\/p>\n
Pr\u00f3bowali\u015bcie szuka\u0107 czego\u015b normalniejszego do jedzenia, czego\u015b co nie by\u0142oby tak ostre?<\/b><\/p>\n
Tu nie chodzi o szukanie. W krajach, takich jak Pakistan, czy generalnie w krajach azjatyckich, trzeba przestrzega\u0107 zasad higieny absolutnej, tzn. nie nale\u017cy i nie wolno je\u015b\u0107 na ulicach, budkach. Nale\u017cy je\u015b\u0107 w najdro\u017cszych knajpach, najlepszych restauracjach. Nie mo\u017cna oszcz\u0119dza\u0107 pieni\u0119dzy – pieni\u0119dzy z w\u0142asnych diet – poniewa\u017c to si\u0119 bardzo \u017ale ko\u0144czy. Pakistan to kraj, gdzie wyst\u0119puj\u0105 choroby zaka\u017ane, malaria i par\u0119 innych chor\u00f3b, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 przenoszone przez \u017cywno\u015b\u0107. Nie mo\u017cna pi\u0107 oczywi\u015bcie wody z kranu – to jest kanon, to jest podstawa, nie mo\u017cna nawet pi\u0107 zimnych napoj\u00f3w z lodem, poniewa\u017c nikt nie jest pewien z jakiej wody zosta\u0142 l\u00f3d zrobiony.<\/p>\n
Jak wygl\u0105daj\u0105 te najdro\u017csze restauracje pakista\u0144skie w por\u00f3wnaniu z europejskimi, niekoniecznie tymi drogimi? Szukali\u015bcie jakich\u015b europejskich specja\u0142\u00f3w?<\/b><\/p>\n
W Pakistanie s\u0105 r\u00f3wnie\u017c hotele sieci \u015bwiatowych, jak Marriot, Holiday Inn. Standard podobny, cho\u0107 mo\u017ce troch\u0119 gorszy ni\u017c w Pary\u017cu, Londynie, ale tu mo\u017cna je\u015b\u0107 bezpiecznie dla europejskich \u017co\u0142\u0105dk\u00f3w. Oczywi\u015bcie Pakista\u0144czyk mo\u017ce je\u015b\u0107 gdziekolwiek i nic mu nie b\u0119dzie.<\/p>\n
Stacjonowali\u015bcie w jednym miejscu?<\/b><\/p>\n
Mieszkali\u015bmy w Islamabadzie, natomiast je\u017adzili\u015bmy do innych miast, bo tak jest wygodniej, bo ma si\u0119 ten sw\u00f3j nieszcz\u0119sny pok\u00f3j w hotelu, w kt\u00f3rym trzyma si\u0119 rzeczy, a je\u017adzi tylko z niezb\u0119dn\u0105 ilo\u015bci\u0105 baga\u017cu. To nasze satelitarne studio wa\u017cy\u0142o 20 kg co najmniej, albo wi\u0119cej – nikt tego nie wa\u017cy\u0142 i to jest problem, \u017ceby porusza\u0107 si\u0119 z ca\u0142ym tym sprz\u0119tem. Dlatego baz\u0119 mieli\u015bmy w Islamabadzie, a wynajmowali\u015bmy samoch\u00f3d i je\u017adzili\u015bmy w r\u00f3\u017cne miejsca.<\/p>\n
Cz\u0119sto wyje\u017cd\u017cali\u015bcie poza obr\u0119b Islamabadu?<\/b><\/p>\n
Bardzo cz\u0119sto, poniewa\u017c Islamabad jest sztucznym miastem, to miasto zbudowane, jak Brasilia w Brazylii, to jest miasto, gdzie wytyczono ulice, postawiono gmach rz\u0105dowe. To nie jest typowe miasto pakista\u0144skie, to sztuczna stolica, miasto urz\u0119dnik\u00f3w, w kt\u00f3rym si\u0119 nic nie dzieje tak naprawd\u0119. I trzeba wyje\u017cd\u017ca\u0107, nie mo\u017cna siedzie\u0107 w Islamabadzie, bo tam nie ma \u017cycia pakista\u0144skiego.<\/p>\n
Rozmawia\u0142:<\/b> Piotr Witkowski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kr\u00f3tko po zamachach terrorystycznych w Nowym Jorku, radio RMF FM zdecydowa\u0142o si\u0119 na wys\u0142anie swoich korespondent\u00f3w do zapalnych miejsc \u015bwiata. Przemys\u0142aw Marzec i Jan Mikruta wyl\u0105dowali na 40 dni w Islamabadzie. Po niedawnym prze\u0142omie i zaj\u0119ciu stolicy Afganistanu przez wojska Sojuszu P\u00f3\u0142nocnego, Przemys\u0142aw Marzec i Jan Mikruta wr\u00f3cili w rejon konfliktu – tym razem znale\u017ali si\u0119 w Kabulu, sk\u0105d na bie\u017c\u0105co relacjonuj\u0105 wydarzenia. Tu\u017c przed rozwojem sytuacji, rozmawiali\u015bmy z Przemys\u0142awem Marcem, kt\u00f3ry opowiedzia\u0142 nam o swoim pobycie w Pakistanie.","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_display_header_overlay":false,"csco_singular_sidebar":"","csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_post_video_location":[],"csco_post_video_location_hash":"","csco_post_video_url":"","csco_post_video_bg_start_time":0,"csco_post_video_bg_end_time":0,"footnotes":""},"categories":[45],"tags":[],"class_list":{"0":"post-119146","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-wywiad","7":"cs-entry","8":"cs-video-wrap"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119146","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=119146"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119146\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=119146"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=119146"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediarun.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=119146"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}